عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٧٩ - رشد و نمو گياهان

دانه‌هاى متراكم را خارج مى‌كنيم، و از شكوفه درخت خرما خوشه‌هاى سر فروهشته [به وجود مى‌آوريم‌]، و باغ‌هايى از انگور و زيتون و انار شبيه به هم و بى‌شباهت به هم [بيرون مى‌آوريم‌]؛ به ميوه‌اش چون ميوه دهد و به رسيدن و كامل شدنش با تأمل بنگريد، مسلما در اين [امور] براى قومى كه ايمان مى‌آورند، نشانه‌هايى [بر توحيد، ربوبيت و قدرت خدا] ست.

رشد و نمو گياهان‌

در آغاز آيه شريفه به يكى از مهم‌ترين و اساسى‌ترين نعمت‌هاى پروردگار كه مى‌توان آن را ريشه و مادر ساير نعمت‌ها دانست اشاره مى‌كند و آن پيدايش و رشد و نمو گياهان و درختان در پرتو آن است و مى‌گويد: او كسى است كه از آسمان آبى براى شما فرستاد.

اين كه مى‌فرمايد از طرف آسمان، به خاطر آن است كه تمام منابع آب روى زمين اعم از چشمه‌ها و نهرها و قنات‌ها و چاه‌هاى عميق به آب باران منتهى مى‌شود، لذا كمبود باران در همه جا اثر مى‌گذارد و اگر خشكسالى ادامه يابد همگى خشك مى‌شوند.

سپس به اثر نزول باران اشاره كرده مى‌گويد: به واسطه آن، روييدنى‌ها را از همه نوع از زمين خارج ساختيم.

در تفسير «نبات كل شى» دو احتمال ذكر كرده‌اند:

نخست اين كه:

منظور از آن انواع و اصناف گياهان است كه همه با يك آب آبيارى و از يك زمين و يك نوع خاك پرورش مى‌يابند و اين از عجايب آفرينش است كه چگونه اين همه انواع گياهان با آن خواص كاملا متفاوت و گاهى متضاد و اشكال گوناگون و مختلف، همه در يك زمين و با يك آب پرورش مى‌يابند.