عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٠٤ - مشى الهى

مى‌خواهند بر ديگران استعلا داشته باشند و بدون حق ديگران را از خود پايين‌تر بدانند و هرگز براى به دست آوردن عزت موهومى كه در دشمنان خدا مى‌بينند در برابر آنان خضوع و اظهار ذلت نمى‌كنند، البته اين معنا در صورتى است كه كلمه «هون» به معناى تذلل باشد.

و اما اگر «هون» را به معناى نرم‌خويى و مدارا بدانيم معناى آيه اين مى‌شود كه:

مؤمنان در راه رفتنشان تكبر و تبختر ندارند.

عده زيادى از مفسران معناى دوم را انتخاب كرده و اين صفت را در مردم مؤمن مقابل صفت تكبر و تبختر در مردم از خدا بى‌خبر گرفته‌اند.

چنانچه در سوره لقمان راه رفتن به تواضع را، به بندگان خود امر فرموده و مى‌گويد:

[و لا تمش في الأرض مرحا إن الله لا يحب كل مختال فخور][١].

متكبرانه روى از مردم برمگردان، و در زمين با ناز و غرور راه مرو، همانا خدا هيچ خودپسند فخرفروش را دوست ندارد.

و نيز در زمين هم چون آنان كه بسيار خوشحالند راه مرو كه خدا دوست نمى‌دارد كسانى را كه دستخوش خيلاء و كبرند و اگر كبر را خيلاء خوانده‌اند، بدين سبب است كه آدم متكبر خود را بزرگ خيال مى‌كند و چون فضيلت براى خود قائل است زياد فخر مى‌فروشند.

در هر صورت اگر مشى انسان چه به معناى راه رفتن چه به معناى مسافرت چه به معناى زندگى كردن با مردم، بر اساس جلب رضاى حق و خدمت به خلق و انجام دستورهاى حضرت پروردگار انجام گيرد مشيى عارفانه و عاقلانه خواهد بود.

[١] -لقمان( ٣١): ١٨.