عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٨٩ - سلطه شيطان

تحريكات شيطان دارا مى‌باشند كه به خوبى مى‌توانند دغل‌كارى‌هاى شيطان را خنثى نمايند.

بنابراين، اين شيطان نيست كه دست آدمى را گرفته با اجبار او را برده خود مى‌سازد، بلكه اين خود انسان است كه نخست همه وسايل سه گانه را از كار مى‌اندازد و تحريكات آن‌ها را در درون خود خنثى مى‌نمايد و دست بردگى به سوى شيطان دراز مى‌كند و سپس آن موجود پليد شريك زندگى او مى‌گردد، اين مطلب در مواردى از قرآن مجيد چنين بيان شده است.

[و قال الشيطان لما قضي الأمر إن الله وعدكم وعد الحق و وعدتكم فأخلفتكم و ما كان لي عليكم من سلطان إلا أن دعوتكم فاستجبتم لي فلا تلوموني و لوموا أنفسكم ما أنا بمصرخكم و ما أنتم بمصرخي إني كفرت بما أشركتمون من قبل إن الظالمين لهم عذاب أليم‌][١].

و شيطان [در قيامت‌] هنگامى كه كار [محاسبه بندگان‌] پايان يافته [به پيروانش‌] مى‌گويد: يقينا خدا [نسبت به برپايى قيامت، حساب بندگان، پاداش و عذاب‌] به شما وعده حق داد، و من به شما وعده دادم [كه آنچه خدا وعده داده، دروغ است، ولى مى‌بينيد كه وعده خدا تحقق يافت‌] و [من‌] در وعده‌ام نسبت به شما وفا نكردم، مرا بر شما هيچ غلبه و تسلطى نبود، فقط شما را دعوت كردم [به دعوتى دروغ و بى‌پايه‌] و شما هم [بدون انديشه و دقت دعوتم را] پذيرفتيد، پس سرزنشم نكنيد، بلكه خود را سرزنش كنيد، نه من فريادرس شمايم، و نه شما فريادرس من، بى‌ترديد من نسبت به شرك‌ورزى شما كه در دنيا درباره من داشتيد [كه اطاعت از من را هم چون اطاعت خدا

[١] -ابراهيم( ١٤): ٢٢.