قلب و پاكى دل و كمال روح است و اين اعضاء و جوارح ابزار و وسيله رسيدن به آن هدف است و منظور از حركات عبادى و كارهاى بدنى بدست آوردن عادت بخير و حصول ملكه در باطن و قلب است كه طبعا طورى بشود كه عادت بخير و ميل بخوبى از تمايلات و خواسته‌هاى طبيعى آدمى گردد تا در نتيجه بتواند خود را از اسارت شهوات دنيوى و از قيد هوى و هوس آزاد نمايد و اقبال و توجه بذكر و ياد حق و انديشه و فكر حق بنمايد.

و بنا بر اين بيان خير بودن و بهتر بودن نيت مؤمن از لحاظ اثر و نتيجه تربيت از عمل خارجى واضح و روشن است كه خداى متعال فرمود: لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‌ مِنْكُمْ‌ سوره حج ٣٧ گوشت و خون اين قربانيها چندان ارزشى در نظر خدا ندارد ولى آنچه ارزش و اهميت دارد پرهيزكارى و حالات قلبى شما است و تقوى و پرهيز كه در اين آيه روى آن تكيه شده از صفات قلب است و در حديث است كه در بدن آدمى قطعه گوشتى است كه اگر او اصلاح شود تمام اعضاء و جوارح اصلاح ميگردد (دل).

١٠- اينكه نيت انسان هميشه جنبه عليت دارد و انگيزه عمل و اصل و ريشه او است و عمل شعاع و فرع و شاخ و برگ او است چون عمل در صورتى وجود پيدا ميكند كه انسان غرض و نتيجه واقعى عمل را خوب تصور نمايد و تصديق و اطمينان دستيابى بآن نتيجه را داشته و در نفس انسان شوق و تمايلى بآن هدف باشد تا با عزمى راسخ و محكم بطرف انجام آن حركت كند و آن را ايجاد نمايد و همين جهت علت بودن و اصل و اساس بودن نيت اهميت و ارزش مخصوص به نيت داده است و خيريت و خوبى عمل از خيريت و خوبى نيت ريشه گرفته و در طرف نيت كافر و تصميم و اراده شر و بدى هم مطلب از اين قرار است چون همان نيت پليد و اراده شوم اصل و اساس كارها و اعمال زشت و ناپسند شخص بى‌ايمان و كافر است پس نيت كافر پليدتر از عمل او است.

١١- اينكه نيت روح عمل است و عمل بوسيله نيت جان دارد ميگردد و عمل مانند بدن است براى نيت اساسا خود پيكره عمل به تنهايى ارزش سنجش ندارد ميزان ارزش و بى‌ارزشى و خيريت و شريت عمل بسته به خيريت و شريت نيت و تابع او است همان طورى كه ميزان ارزش و بى‌ارزشى بدن انسان بستگى دارد بشرافت و خباثت روح پس از اين نظر و ديدگاه نيت مؤمن از عملش بهتر و نيت كافر از جهت اينكه خباثت دارد از عملش بدتر است.

١٢- اينكه نيت و قصد مؤمن در مرحله اول و توجه اصلى و حقيقى او خداست و چون از راه عمل ميتواند بطرف مقصود حركت كند و بآن نائل شود از اين جهت عمل را وجهه خود و مقصود بالعرض قرار ميدهد و نيت كافر هم چون غير خدا است و اعمال غير