ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٣٤١ - باب ٥٩ در باره بيم و اميد و حسن ظن بخدا و گمان لطف و كرم از خداوند متعال داشتن
خوف باشد تا در نتيجه در انجام واجبات كوشا و از معصيت و گناه خوددارى نمايد و هيچ وقت احساس امن و آسوده خاطرى از عذاب نداشته كه موجب خسران و بدبختى در دنيا و آخرت خواهد شد (مجمع البيان) أَ وَ لَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الْأَرْضَ در ديار و جايگاه پيشينيان سكونت نموده و لفظ يهدى كه با لام متعدى شده چون بمعناى تبيين و روشن شدن است أَنْ لَوْ نَشاءُ أَصَبْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ آيا روشن و واضح نيست براى آنها كه اگر بخواهيم كيفر ميدهيم آنان را بگناهانشان همچنان كه پيشينيان را كيفر داديم وَ نَطْبَعُ عَلى قُلُوبِهِمْ و بر دلشان مهر ميزنيم فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ و در نتيجه كوردلى فهم و عبرت و پند پذيرى ندارند. لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ يعنى از خداى خود ميترسند و گرد گناه نميگردند و بدستورات تورات عمل ميكنند. عَذابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشاءُ در مجمع گويد يعنى افرادى كه معصيت مرا نموده و استحقاق عذاب يافتهاند آن كس را كه بخواهم كيفر ميكنم و چون ممكن است مشمول مغفرت بشوند از اين جهت من اشاء فرموده وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ. حسن و قتاده گفتهاند رحمت الهى در دنيا شامل نيك و بد فاجر و مؤمن هست ولى در آخرت رحمت الهى فقط مختص مؤمنين و متقين است.
و عوفى گفته البته رحمت الهى همه چيز و همه كس را فرا گرفته ولى توسعه و شمول رحمت براى وجود مؤمن است و اهل تقوى باعث توسعه رحمت حق در دنيا شده است يعنى بكفار روزى ميرسد و از آنان دفع بلا مىشود چون در كنار مؤمن قرار گرفته و رحمت حق كه شامل حال مؤمن شد كفار هم بهرهمند شده و بزندگى خود ادامه ميدهند ولى هنگامى كه آخرت فرا رسيد و بطور كلى جهان و دنياى مؤمنين از جهان كافران جدا شد رحمت حق مخصوص مؤمن گشته و كفار از آن رحمت طفيلى و تبعى كه در دنيا داشتند بىبهره ميشوند.
درست مانند كسى كه از نور چراغ ديگرى استفاده ميكند كه تا وقتى صاحب چراغ هست و اين شخص نزديك او و در كنار او است از روشنائى چراغ بهرهمند ميگردد ولى هنگامى كه صاحب چراغ رفت و چراغ را برد روشنائى بطور كلى ميرود و گفته شده كه معناى آيه اينست كه رحمت حق وسيع است و هر كس كه بخواهد از هدايت الهى برخوردار شود و خود را در شعاع رحمت حق قرار دهد ابدا مانعى نيست و شامل همه مىشود اگر همه مردم بخواهند خود را مشمول رحمت و هدايت نمايند ميتوانند چون رحمت حق بسيار وسيع است ولى بعضى از افراد نميخواهند از اين رحمت واسعه بهرهمند شوند چون از ضلالت و گمراهى خود دست بر نميدارند و اين با سعه رحمت هيچ منافاتى ندارد- فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ يعنى بزودى و يا حتما رحمت خود را اختصاص باهل تقوى داده و براى آنان تثبيت مينمايم و يا با اشخاصى كه از گناهان كبيره و معصيت پرهيز نمودهاند وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَ