ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٢٣٤ - باب ٥٤ در باره اخلاص و معناى قرب و نزديكى خداوند متعال
بيان
طوبى
، به معناى بهشت و يا بوى خود آن و يا درخت معروفى كه در بهشت است كه در حديث هم وارد شده و يا منظور از طوبى زندگى پاكيزه و يا خير و خوبى.
لمن اخلص للَّه العبادة و الدّعاء
يعنى غير خدا را نخواند و عبادت نكند و يا اينكه هدف و انگيزهاش از عبادت و دعاء رضا و خشنودى خداى سبحان باشد نه رياء و ديدن ديگران.
بما ترى عيناه آنچه چشمش ميبيند از زخارف و زينتهاى دنيا و خواستههاى دنيوى و مقامات واهى و قدرت و سلطنت.
و لم ينس ذكر اللَّه
با دل و زبان در ياد خدا بوده و او را فراموش نكند.
بما تسمع اذناه
آنچه با گوش او آشنا مىشود از آواز و غنا و موسيقى و صحبت و مذاكره لذات و شهوات دنيا و بحث و جدال و شبههها و ايراد و اشكالهاى گمراهكننده و آراء و نظريات و افكار بدعت ساز و غيبت و بهتان و هر چه انسان را از خدا باز ميدارد.
و لم يحزن صدره بما اعطى غيره
يعنى از لحاظ اينكه ديگران وسائل زندگيشان بهتر است محزون و ناراحت نميشود. البته داشتن چنين صفات پسنديده و كمالات عاليه براى اشخاصى كه از تعلقات دنيوى و بىارزش دل بركنده و داراى فكر باز و بلند است امكان دارد و ضمنا در اين حديث اشاره و اشعارى هست كه حالت اخلاص در عبادت بدست نميآيد مگر براى كسى كه رشته محبت و علاقه دنيا را از دل و قلب خود بريده باشد همچنان كه تحقيق اين مطلب بعدا خواهد آمد. عملش بهتر است.
٦- كافى ... حضرت صادق ٧ در توضيح آيه شريفه لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا تا آزمايش كند چه كسى از شما سوره ملك ٢ فرمود مقصود عمل زيادتر و بيشتر نيست، بلكه عمل بهتر و نيكوتر (گر چه از نظر كميت و مقدار كم باشد) منظور است و البته اصابه بواقع و ارزش داشتن عمل بستگى دارد بخوف و ترس از خدا و نيت پاك و نيكو و سپس فرمود ادامه عملى و حفظ و نگهدارى آن از شوائب ناخالص و پاك انجام شود از انجام خود عمل مشكلتر است (حاصل اينكه ارزش عمل بسته بكيفيت او است نه بمقدار و كميت او) و عمل خالص آن عملى است كه در انجام آن جلب توجه مردم و تعريف و تشكر آنان منظور نباشد. فقط خدا و لطف او در نظر باشد لا غير و نيت از اصل عمل مهمتر و بهتر است، بلكه عمل همان نيت و ظهور و تجلى او است سپس حضرت آيه قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ را تلاوت فرمود يعنى هر كس بر پايه و طبق نيت خود عملكرد دارد.
تبيين قوله لِيَبْلُوَكُمْ اشاره باين آيه شريفه است تَبارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا. تَبارَكَ يعنى خداوندى كه خير و بركت و لطفش فراوان است يا باين معنا كه خداوندى كه در صفات و افعالش برتر از همه و متعالىتر از هر چيز است چون لفظ بركه (ريشه تبارك) معناى زيادى