اى هشام؛ هر كس كه جوياى بى‌نيازى بدون مال است، و آسودگى دل از حسادت، و سلامتى دين، بايد با زارى و التماس از درگاه خدا بخواهد كه خردش را به كمال رساند، زيرا هر كس كه مى‌انديشد؛ در حدّ رفع احتياج قناعت مى‌ورزد، و كسى كه اين گونه باشد بى‌نياز و توانگر شود، و كسى كه بدين حدّ نساخت و قناعت نكرد هرگز توانگرى را در نيابد.

اى هشام؛ براستى خداى جليل و عزيز حكايت از مردمى صالح فرمود كه ايشان گفتند: رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ‌: «پروردگارا، دلهاى ما را- پس از آنكه هدايتمان كردى- منحرف مساز، و ما را از كرمت بخششى فرما، كه توئى بسيار بخشنده- آل عمران: ٨»، و اين گفتار وقتى بود كه دريافتند دلها منحرف مى‌گردد و به كورى و گمراهى مى‌گرايد، همانا هيچ كس تا از خداوند عقل و خرد نيابد از او هراس نكند، و آن كس كه از جانب او خرد نيافت [هرگز] دلش بر درك و شناختى ثابت كه بينايش سازد و حقيقتش را در آن دريابد استوار و محكم نگردد. و هيچ كس اين گونه نشود جز فردى كه گفتارش تصديق‌كننده كردارش باشد، و باطنش موافق و سازگار ظاهرش. زيرا كه خداوند بر عقل- كه در باطن است و پنهان- جز ظاهرى كه از آن حكايت كند هيچ دليل و گواهى قرار نداده است.

اى هشام؛ امير المؤمنين ٧ مكرّر مى‌فرمود: خداوند با چيزى برتر و بهتر از عقل و خرد پرستش نشود[١] عقل و خرد هيچ كس به كمال نرسد تا در او چند خصلت مختلف باشد: ديگران از كفر و شرارت او در امان باشند، و به هدايت و خيرش اميدوار، و زيادى مالش بخشش شود، و گفتار زائدش بركنار، بهره‌اش از دنيا كفاف و گذران زندگى است، و هيچ گاه از تحصيل علم و دانش سير نشود، ذلّت با خدا را بيش از عزّت با غير او دوست دارد. و به تواضع بيش از شرافت مايل است. احسان اندك ديگران را بسيار شمارد و احسان بسيار خود را اندك. و تمام مردم را بهتر از خود بيند و خود را پست‌ترين ايشان، و اين پايان و انجام كار است‌[٢]

[١] يعنى: تفكّر برترين عبادت است، و مراد از عقل؛ معرفت ذات خدا و صفات او است.

[٢] يعنى: رعايت اين صفات موجب به كمال انسان و كامل شدن عقلش مى‌گردد.