تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٧٩ - سخنانى كوتاه از امام باقر

بى‌آنكه اندكى از بار گناه آنان كم شود.

٤٩- فرد مؤمن نه چابلوسى كند و نه حسد برد، جز در راه تحصيل علم و دانش.

٥٠- شايسته دانشمند است كه چون از او چيزى پرسند كه نداند، بگويد:

خدا داناتر است. و سزاوار هيچ غير دانشمندى نيست كه چنين گويد.- و در روايتى ديگر آمده است كه گويد: «نمى‌دانم، تا مبادا پرسنده را به شكّ و ترديد اندازد»- ٥١- نخستين كسى كه زبان به عربى گشود اسماعيل فرزند ابراهيم عليهما السّلام بود (يعنى: مخترع زبان عربى همو بود) در حالى كه سيزده سال داشت. و پيش از اين بر زبان پدر و برادرش سخن مى‌گفت، و او اوّل كسى است كه به عربى سخن گفت و همو كسى است كه پدرش در خواب ديد او را ذبح مى‌كند.

٥٢- آيا [ميخواهيد] شما را بچيزى آگاه كنم كه با انجام آن سلطان و شيطان از شما دور شوند؟! أبو حمزه [ثابت بن دينار] گفت: آرى، بفرمائيد تا انجامش دهيم، فرمود: روز را با صدقه دادن آغاز كنيد، كه آن (يعنى: صدقه بامدادى) روى ابليس را سياه مى‌نمايد و شرّ آن روز سلطان ستمگر را بر شما بى‌اثر مى‌كند. و بر شما باد به دوستى و محبّت در راه خدا و همكارى بر اعمال شايسته و خوب، كه آن ريشه سلطان و شيطان را قطع مى‌كند. و ديگر اينكه: در آمرزش خواهى (استغفار) سماجت كنيد و اصرار ورزيد، چرا كه آن موجب محو گناهان است.

٥٣- براستى كه اين زبان كليد هر خير و شرّى است، پس سزاوار فرد مؤمن است؛ همچنان كه بر طلا و نقره‌اش قفل مى‌زند زبان خود را فرو بندد، زيرا پيامبر ٦ فرمود: «خداوند رحمت كند آن مؤمنى را كه زبان خود از هر شرّى حفظ مى‌كند كه اين كار [همچون‌] صدقه‌اى است كه بر خود ميدهد»، سپس [امام باقر ٧‌] فرمود: هيچ كس تا زبانش را حفظ نكند از ارتكاب گناه مصون نخواهد ماند.

٥٤- از موارد غيبت آن است كه در باره برادرت چيزى را بازگوئى (فاش كنى) كه خداوند آن را بر او پوشيده داشته، امّا امور ظاهرى او از قبيل: تندى، و شتاب كردن هيچ عيبى به بازگوئى آنها نيست. و بهتان آن است كه در باره برادرت آن گوئى كه در او نيست.

٥٥- بى‌شكّ پرحسرت‌ترين افراد در روز قيامت آن بنده‌اى است كه عدالتى را بستايد و بر خلاف آن عملى ديگر نمايد (يعنى: راه راستى را به مردم نشان دهد و