تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٣٢ - نامه آن حضرت
(احاديث) محكم رسول خدا نيز بدان گواهند، زيرا هرگز سخن پيامبر و خاندانش عليهم السّلام از حدود قرآن تجاوز نمىكند، پس هر گاه احاديث صحيح و درستى نقل گشته، و گواه صدق آنها از قرآن طلب شود، و پس از بررسى؛ كتاب خدا موافق و دليل صحّت و درستى آنها گردد، در اين صورت اقتدا و پيروى از آنها واجب است، و جز افراد معاند- همان طور كه در ابتداى كتاب گفتيم- با آنها مخالفت نكرده و سرپيچى نمىكنند. و زمانى كه ما جوياى تحقيق در سخن [حضرت] صادق ٧:
«مرتبه ميان جبر و تفويض، و عدم پذيرش آن دو» شويم، خواهيم يافت كه قرآن بدان گواه است و گفتهاش را در اين باره تأييد مىكند.
و نيز حديثى موافق آن بدين مضمون از آن حضرت ٧ وارد شده كه: «فردى از او پرسيد: آيا خداوند، بندگان را مجبور به ارتكاب گناه مىكند؟ فرمود: خدا عادلتر از اين است. پرسيد: آيا كار را به خودشان واگذاشته؟ فرمود: عزّت و اقتدار خدا بر آنان بالاتر از اين است»، و نيز حديثى از آن حضرت نقل شده كه فرمود:
«مردمان در موضوع «قدر» سه گروهند: ١- دستهاى معتقدند كه كار بديشان واگذار شده، كه با اين پندار خدا را در سلطه و قدرتش ضعيف شمردهاند در نتيجه رو به هلاكتند، ٢- و دستهاى قائلند كه خداى جليل و عزيز بندگان را مجبور به معصيت و تكليف طاقت فرسا و خارج از حدّ توانشان كرده است، كه با اين پندار بخدا نسبت ظلم و ستم داده، و آنان نيز رو به هلاكتند، ٣- و گروهى معتقدند كه خداوند بندگان خود را در حدّ توانشان مأمور ساخته، نه خارج از حدّ توان و زائد بر نيرويشان، پس هر گاه خوبى كنند [به شكرانهاش] خدا را سپاس گويند، و چون بدى نمايند استغفار و طلب آمرزش كنند، پس فرد با اين عقيده همان مسلمان رشد يافته است». در نتيجه آن حضرت با اين كلام خبر داده: هر كس از جبر و تفويض پيروى كند و بدان معتقد شود، خلاف حقّ بوده و از صراط حقّ خارج است. بارى من [در توضيحاتم]، هم جبر را، كه پيروش دچار خطا بوده، و هم تفويض كه معتقد به آن به باطل گرائيده را شرح دادم، بنا بر اين مرتبه ميان جبر و تفويض در وسط آن دو واقع است.
سپس حضرت ٧ فرمود: و براى هر يك از اين ابواب [نهگانه] مثالى خواهم زد تا هم معنى آن را بذهن جوينده حقيقت نزديك سازد و هم بررسى نمودن شرح آن را آسان نمايد، بگونهاى كه هم آيات محكم قرآن تصديقش نمايند، و هم خردمندان پذيرفته و تأييدش كنند، و توفيق و عصمت با خدا است.