تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٩٦ - پاسخ حضرت رضا
باره فرمانبرى از گذشتگان] فرموده: «براى [خدائى] آنان نه روزه گرفتند و نه نماز گزاردند، بلكه [آن افراد] ايشان را دستور به نافرمانى خداى عزيز و جليل دادند و آنان نيز اطاعت كردند[١]»، سپس افزود: «از رسول خدا ٦ شنيدم كه مىفرمود:
«هر كس كه مخلوقى را جز در طاعت خداوند عزيز و جليل فرمان برد كافر شده، و معبودى جز خدا را برگزيده است».
و ذبح بره تودلى همان ذبح مادر آنست، و عمل مكروه پيامبران به حرمت نبوّتشان به آنان بخشيده شده است.
و قوانين ارث بر اساس دستورات خداوند بوده و عول ندارد، و هيچ يك از اقوام با وجود پدر و مادر و فرزند [متوفّى] ارث نمىبرند مگر شوهر يا زوجه، و افرادى كه [در كتاب خدا] برخوردار از سهمند سزاوارتر از كسانى هستند كه فاقد سهمند و سهمى ندارند، و «عصبه» از دين خدا نيست.
و عقيقه نمودن[٢] براى فرزند- چه پسر و چه دختر- و تراشيدن موى سر و نامگذاريش در روز هفتم تولّدش انجام مىشود، و در همان روز هفتم نيز هموزن موى سرش طلا يا نقره صدقه داده شود.
افعال بندگان مخلوق [خدا] است امّا به خلق تقديرى (يعنى: مختار بودن ايشان خواست خداست و اينكه كارى را به فعليّت برسانند يا نه) نه خلق تكوينى. نه قائل به جبر باش و نه معتقد به تفويض، و خداوند عزيز و جليل نه فرد بىتقصير را بجرم فرد تقصير كار مؤاخذه كند و نه فرزندان و كودكان را به گناه پدران عذاب نمايد، با اينكه خود فرموده است: وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى: «و هيچ كس بار گناه ديگرى را برندارد[٣]- انعام: ١٦٤»، و [نيز فرموده]: أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى: «اينكه براى آدمى جز آنچه بكوشش خود كرده است بهرهاى نيست- نجم: ٣٩»، و خداوند مىآمرزد و ستم نميكند، و همو اطاعت كسى كه مىداند بر بندگان ستم مىكند و گمراهشان مىسازد را بر ايشان واجب نساخته است،
[١] اين مطلب در تفسير آيه: اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ آمده است، و منظور از به خدائى گرفتن احبار و رهبان، اطاعت كوركورانه و بىقيد و شرط از آنها است كه پرستش به شمار مىآمده است.
[٢] مراد از عقيقه گوسپندى است كه براى نوزاد قربانى مىكنند.
[٣] يعنى كسى گناه ديگرى را از وى برندارد، بلكه هر كس متحمّل گناه خود است.