معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٤ - بخش دهم

در بخش چهارم‌ «جدول نموذجى يعين مواضع الاختلاف من مصاحف الآفاق‌» را دارد و در پايان بحثى با عنوان «القرآن فى اطوار الاناقة و التجويه‌» مى‌آورد.

جلد دوم‌

اين جلد به دو بخش اصلى «قِراءَة و القراء» و «الناسخ و المنسوخ فى القرآن‌» تقسيم مى‌شود.

در بخش اول‌ تواتر قرائات هفت‌گانه به پيامبر را رد مى‌كند. ريشه و عوامل اختلاف قرائات را در وضعيت خط، نقص كتاب و اجتهاد قاريان مى‌داند و معتقد است: تنها قرائت حفص از عاصم نقل متواتر دارد و يگانه قرائت صحيح است، چون‌ عاصم‌ نماينده سبك جمهور بود. منظور از حديث «سبعة احرف‌» را هفت لهجه و نه هفت قرائت، مى‌داند و مى‌گويد: مراد از هفت هم كثرت است.

در بخش دوم‌ ضمن توضيح مفهوم نسخ، تفاوت آن با تخصيص و ... را يادآور مى‌شود و مى‌گويد: در آغاز، نسخ شامل تقييد و تخصيص هم مى‌شد. سپس شروط پنج‌گانه نسخ را بيان مى‌كند. آيات مورد ادعاى قائلان به نسخ را مطرح و ارزيابى مى‌كند.

تفصيل مباحث چنين است:

القراءة و القراء:

الف: «القراءات فى نشأتها و تطورها»: شامل اين مباحث:

١. القراءات فى نشأتها الاولى‌، عوامل‌ نشو الاختلاف‌ (٩ مورد).

٢. وقفة عند مسالة تواتر القراءات‌، شامل: ١. تصريحات ائمه الفن‌ (٨ نفر) ٢. ادلة فى وجه زاعمى التواتر.

٣. حديث الاحرف السبعة، شامل: ١. الحديث فى روايات اهل‌البيت (ع) ٢. الحديث فى روايات اهل السنة ٣. مناقشة اجمالية فى مدلول الحديث‌ ٤. اختيار تفسير «الاحرف‌» باللغات‌ ٥. انواع اختلاف القراءات و عرض لنماذج من هذا الاختلاف‌.

٤. القراءات بين الصحه و الشذوذ، شامل: ١. ضابط قول القراءة ٢. الشروط الثلاثة للقبول (الاركان) ٣. تحقيق هذه الاركان‌ ٤. مناقشة هذه الاركان‌.