معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٨٣ - آگاهى از پيشينه پژوهش(تتبع)

مى‌رساند، بايد مردم را روشن كند، آگاهى هم بايد بدهد، صرف ابلاغ احكام نيست، روشنى بخشى و تبيين هم از وظايف او است.

مقطع سوم: ولعلهم يتفكرون‌، نمى‌گويد: يستمعمون و يا يطيعون‌، سخن از انديشه كردن است، يعنى حتى در سخنى كه مستقيماً از پيامبر دريافت مى‌كنيد، بينديشيد، اين آيه و نظاير آن نشان مى‌دهد كه انديشه و تفكر و تدبر در اسلام جايگاه رفيعى دارد، لذا از روز نخست مسلمانان را به سوى تحقيق سوق داده، يعنى جامعه اسلامى بايد يك جامعه انديشمند و متفكر باشد، يك جامعه‌اى نباشد كه هر مطلب را فقط تعبداً بپذيرد و بدون انديشه قبول كند.

گاهى اين گونه سخنان آيت‌الله معرفت از سوى كسانى كه نگران سقوط و انحراف ايمان و باورهاى جامعه بودند، مورد انتقاد و اعتراض واقع مى‌شد، به گمان آن‌ها دعوت به آزادانديشى، سبب برون رفت از تعبد و تعصب و افول معتقدات دينى مى‌شد. از اين رو سخنان ايشان را بر نمى‌تابيدند، آيت‌الله معرفت خود در اين باره مى‌گفت:

يكى از دوستان به من اعتراض كرد كه اين‌گونه مطرح كردن مسائل، ممكن است خطراتى نيز در بر داشته باشد. شما مى‌گوييد: خداوند مى‌فرمايد مطالبى را كه حتى پيغمبر به عنوان تبيين شريعت- فروعاً و اصولًا- به مردم مى‌گويد، بايد در آن انديشه كنند و سپس بپذيرند، خوب ممكن است كسى بينديشد و خلاف آنچه را كه اسلام به او القا كرده است، بپذيرد آن وقت چه مى‌شود؟

من در پاسخ گفتم: آن كس كه اين كلام را گفته است، آن قدر به خود مطمئن است كه مى‌داند اگر كسى درست بينديشد، جز آن كه او گفته است چيز ديگرى نمى‌پذيرد. در اسلام اصلًا ابهام نيست، پيچيدگى نيست، اسلام همه مطالبش را روشن و واضح بيان كرده است، لذا مسأله تفكر، تدبر، انديشه، يكى از اساسى‌ترين مسائلى است كه مطرح مى‌كند.[١]

آگاهى از پيشينه پژوهش (تتبع)

آيت‌الله معرفت به طلاب، دانشجويان و پژوهشگران توصيه مى‌كرد براى‌

[١] . آئين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين، دوره اول آذرماه ١٣٧٨ ش.