معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٩٦ - ٦ تلخيص التمهيد

روش استاد در اين تفسير

استاد در آغاز هر بحث يا آيه‌اى كه قصد تفسيرش را دارند، به اجمال به وجود روايات مربوطه اشاره مى‌نمايند، سپس به ذكر نظريه اهل‌بيت (ع) پرداخته و پس از آن به نقل روايات عامه مى‌پردازند، به‌طورى كه خواننده امكان مقارنه و مقايسه مجموعه نظريات مذاهب اسلامى را پيدا كند و صحيح از سقيم آن‌ها را تشخيص دهد. مثلًا در بحث ذكر «آمين» پس از اتمام سوره «حمد» مى‌نويسند: رواياتى در استحباب قول «آمين» بعد از فراغت از قرائت سوره حمد وارد شده است، ولى در روايات اهل‌بيت (ع) استحباب گفتن‌ الحمدلله رب العالمين‌ و نهى از گفتن كلمه «آمين» وارد شده است، به دليل اين‌كه به كار بردن اين كلمه، اقتدا و پيروى از فعل يهود است، همان‌گونه كه تكفير در نماز پيروى از فعل مجوس به حساب مى‌آيد.

ايشان سپس روايات شيعه را در اين مورد نقل و به اين نكته اشاره مى‌كنند كه در برخى روايات شيعه، جواز گفتن «آمين» به‌طور آهسته وارد شده است. وجه جمع آن است كه اگر بلند بگويند، چون پيروى اهل كتاب و تشبه به آنان است، با هدف بدعت است و مبطل نماز است؛ ولى در غير اين صورت «مكروه» مى‌باشد. ايشان در ادامه روايات، اجازه گفتن «آمين» را در منابع شيعه ذكر و سپس به ذكر منابع عامه مى‌پردازند. ابتدا روشن مى‌كنند كه گفتن «آمين» در زمان پيامبر اكرم (ص) متداول نبوده، بلكه اين عمل متأخر از زمان رسول‌الله (ص) و بدعت است. وى در كنار نقل روايات اثبات كننده اين ادعا، به نقل روايات‌ ابوهريره‌ كه مدعى گفتن اين كلمه در نماز رسول گرامى (ص) است، مى‌پردازد و ديگر روايات عامّه را كه دليل بر جواز گفتن «آمين» پس از سوره حمداند، نقل مى‌كنند و به نقد محتواى آن‌ها مى‌پردازند.

٦. تلخيص التمهيد

ناشر: قم: چاپخانه مهر.

تاريخ نشر: اسفندماه ١٣٦٩ ش برابر با شعبان المعظم ١٤١١ ق، ١ جلد،