معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٣٢ - ٦ علوم قرآنى

فى علوم القرآن‌ و صيانه القرآن من التحريف‌)

نويسنده در مقدمه به ضرورت بحث، پيشينه علوم قرآنى، معرفى‌ التمهيد فى علوم القرآن‌ مى‌پردازد. كتاب در نه فصل تنظيم شده است و با فهرست اعلام و منابع پايان مى‌پذيرد.

در سال ١٣٧٩ كتاب ديگرى با عنوان‌ علوم قرآنى‌ از همين نويسنده منتشر شد كه آن هم تلخيص از التمهيد و صيانة القرآن‌ مى‌باشد. با اين تفاوت كه فصل‌هاى (حجيت ظواهر قرآن، دلالت در قرآن، قصص قرآن، سوگندهاى قرآن وامثال قرآن) اضافه و فصل‌هاى (پديده وحى، نزول قرآن، جمع و تأليف قرآن، دفع شبهه تحريف) حذف شده است.

فصل‌هاى مشترك دو كتاب (٤- ٨) (قراء و قرائات سبع، نسخ در قرآن، محكم و متشابه، وجوه و نظاير در قرآن و اعجاز قرآن) مى‌باشد. كتاب مذكور در همين بخش معرفى خواهد شد. در اين جا عناوين غير تكرارى‌ علوم قرآنى‌ سال ١٣٧٨ را به اجمال مرور مى‌كنيم.

فصل اول: پديده وحى: نويسنده به معرفى پديده وحى، وحى در لغت و قرآن، اقسام وحى رسالى، امكان وحى، روحانيت انسان، كيفيت نزول وحى، داستان‌ ورقة بن نوفل‌، افسانه غرانيق، كاتبان وحى، زبان وحى و وحيانى بودن ساختار قرآن مى‌پردازد.

فصل دوم: نزول قرآن: در اين فصل عناوين مفصلى مورد بحث قرار گرفته‌اند كه عبارتند از: نزول قرآن، آغاز نزول قرآن، سه سال تأخير نزول، مدت نزول، اولين آيه و سوره، آخرين آيه و سوره، سوره‌هاى مكى و مدنى و فوايد شناخت آن‌ها، معيار و ملاك تشخيص سوره‌هاى مكى و مدنى، شبهات وارده درباره مكى و مدنى بودن سوره‌ها، ترتيب نزول، سوره‌هاى مورد اختلاف، آيات استثنايى، اسباب نزول، سبب نزول يا شأن نزول، تنزيل و تأويل، استفاده فقهى از شأن نزول و تنزيل و تأويل، راه‌يافتن به اسباب نزول، حضور ناقل سبب، اسامى و اوصاف قرآن مفهوم سوره و آيه، اسامى سوره‌ها، تعدد نام برخى‌