معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٣٥ - ٧ علوم قرآنى

به حقيقت آن براى بشر بسته است» پاسخ مى‌دهد.

بخش اول: به اين احتمال كه «الفاظ و تنظيم عبارات قرآن وحيانى نيست» پاسخ ارائه مى‌شود.

بخش دوم: روى سخن با كسانى است كه مى‌گويند: «الفاظ قرآن سخن خدا است، نبايد همگون با الفاظ مردم باشد».

بخش سوم: ضمن تعريف تفسير و تأويل، معتقد است تأويل در جايى به كار مى‌رود كه گفتار يا كردارى مايه شبهه و حيرت باشد، لذا تأويل كننده ظاهرى شبهه‌انگيز را به وجه صحيح آن برمى‌گرداند.

بخش چهارم: بُعد بطن را مفهوم گسترده‌اى مى‌داند كه در پس پرده ظهر نهفته است و تحت شرايطى، اين مفهوم وسيع بايد از بطن استخراج شود كه به همين عمل استخراج تأويل مى‌گويند.

بخش پنجم: با استفاده از قانون سبر و تقسيم، ضابطه‌اى براى تأويل بيان مى‌دارد و مى‌گويد:

تمام خصوصيات همراه با آيه را بايد در نظر گرفت و با اهداف آيه سنجيد و هر كدام را كه در اهداف دخالت قطعى داشت، نگه داشت و بقيه را ناديده گرفت. در پايان هر چه از خصوصيات باقى ماند، ملاك اصلى حكم است.[١]

فصل سوم: موضوع اين فصل «دلالت در قرآن» است و نويسنده در ضمن چند بخش به اين بحث مى‌پردازد.

١. اقسام دلالت ٢. مفهوم و منطوق ٣. قصر و اختصاص ٤. عام و خاص ٥. مطلق و مقيد ٦. مجمل و مبين ٧. حقيقت مجاز ٨. تشبيه و استعاره ٩. كنايه و تعريض.

فصل چهارم: «وجوه و نظاير در قرآن» موضوع مورد بحث است. اين فصل شامل مباحثى چون ١. تعريف وجوه و نظاير ٢. اقسام وجوه و نظاير ٣. حرف مقطعه ٤. نظريه‌هاى مختلف درباره حروف مقطعه ٥. استفاده از رايانه درباره حروف مقطعه، مى‌باشد.

[١] . همان، ص ٩١.