معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٠ - نوانديشىهاى آيتالله معرفت در عرصه قرآنپژوهى

٢. در حل تناقض بدوى ميان شب مبعث يعنى شب بيست و هفتم رجب كه بالطبع به معناى آغاز نزول قرآن است و شب قدر كه بنا به تصريح قرآن شب نزول قرآن است، ايشان معتقدند كه مقصود از انا انزلناه فى ليلة القدر آغاز نزول رسمى قرآن در شب قدر است. و آنچه در شب مبعث اتفاق افتاد صرفاً براى اعلام آغاز رسالت بوده است.[١]

٣. ادعاى نزول دفعى و تدريجى قرآن، كه از سوى محدثان به استناد برخى روايات ارائه شده و نيز كسانى امثال‌ راغب اصفهانى‌ با تفاوت گذاشتن ميان دو كاربرد «انزال» و «تنزيل» كه- به صورت مكرر در قرآن آمده است- بر آن پاى فشرده‌اند، از نظر استاد، غير قابل قبول است.[٢]

٤. موارد اختلاف در سور مكى و مدنى- حدود ٣٠ مورد كه‌ سيوطى‌ ادعا كرده است‌[٣]- و نيز موارد ادعايى انعكاس آيات مدنى در سور مكى و به عكس مردود است.[٤]

٥. به دليل اختلاف مصاحف صحابه، و عدم امكان جمع و تدوين قرآن در دوران حيات پيامبر (ص) به خاطر انتظار نزول قرآن، تنظيم كنونى سوره‌هاى قرآن توسط صحابه انجام گرفته و اجتهادى است. اما تنظيم آيات در سوره‌هاى توقيفى و با نظارت پيامبر (ص) انجام گرفته است.[٥]

٦. به‌رغم تفاوت نگذاشتن قدما ميان دو اصطلاح سبب و شأن نزول، ميان آن‌ها تفاوت است و شأن نزول اعم از سبب نزول است.[٦]

٧. جمع قرآن در دوران‌ ابوبكر و عمر ناظر به گردآورى و تدوين بدوى قرآن و جمع قرآن در دوره‌ عثمان‌ به يك‌دست كردن قرائات قرآن ناظر بوده است.[٧]

[١] . همان، ج ١، صص ١١٠- ١٠٤.

[٢] . همان، صص ١١٩- ١١٨.

[٣] . همان، صص ١٦٩- ١٤٦. نيز ر. ك: الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، صص ٥٥- ٤٦.

[٤] . علوم قرآنى، ص ٩٦.

[٥] . التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ٢٨٣- ٢٧١.

[٦] . همان، ص ٢٥٤؛ علوم قرآنى، ص ١٠٠.

[٧] . التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ٣٠٢- ٢٩٧ و صص ٣٤٠- ٣٣٣.