معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٢٥ - مقدمه

يعنى احكامى كه در فقه براى قرآن گفته‌اند، براى اين مورد نيست.

مثلًا دست بى‌وضو به آن زدن مانعى ندارد، يا سوره‌ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ[١] كه ترجمه شده‌ جواز القرائه بها فى الصلوة لايجوز يعنى هيچ يك از احكام شرعى بر اين ترجمه بار نيست.

كيهان فرهنگى: آيا فقها همه اين نظر را دارند؟

آيت‌الله معرفت: بله، فقهاى شيعه همه همين را مى‌گويند و مذاهب اهل‌سنت هم همين‌طور. فقط ابوحنيفه‌ آن را تجويز كرده است.

كيهان‌فرهنگى: لطفاً چند مورد از ضوابط ترجمه را برشماريد.

آيت‌الله معرفت: ترجمه دقيق- كه منعكس كننده قرآن باشد و اسمش ترجمه تحت‌اللفظى است- امكان ندارد و حتى در حكم مسخ قرآن است و جنايت بوده و نبايد بشود؛ و ترجمه معنوى- كه بازگو كننده معانى قرآن است- مانعى ندارد. اما اين كار دقت مى‌خواهد و من يك شرط بيشتر نمى‌توانم براى آن بيان كنم و آن اينكه هيأت انجام دهنده كار بايد در چند زمينه تخصص داشته باشند: نخست اينكه بايد بر مزاياى لغت عرب و نكته‌سنجى‌ها و ظرافت‌كارى‌هايى كه مخصوص لغت است و نيز شيوه‌هاى بيانى عرب آگاه باشند. اينكه كسى تنها عربى بداند، كافى نيست، بايد كاملًا بر ادبيات عرب، نحو، صرف، معانى، بيان، بديع، و ... به‌طور دقيق واقف باشد و بر خود متن و لغت احاطه داشته باشد. همچنين به اينكه بداند هر لغتى را كجا پيدا كند. براى نمونه‌ وعنت الوجه‌ را بايد بداند كجا پيدا كند، يا كلمه «تقوا» را دروقى پيدا كند. اين‌ها احاطه مى‌خواهد. پس نخست اينكه اين كار بايد گروهى انجام شود و ديگر آنكه بر واژه‌ها احاطه داشته باشند و فارسى‌دان باشند، نه به آن معنا كه كسى به صرف اينكه بتواند روزنامه فارسى بخواند، در اين كار وارد شود؛ در اصل بايد بر ادبيات فارسى تسلط داشته باشد. سوم آنكه بتواند آن معانى را كه قرآن قصد كرده، به دست بياورد. يعنى قدرت استنباط معانى قرآن را داشته باشد، فردى كه فقيه و اديب بوده و در فلسفه و كلام و علم استدلال (منطق)

[١] . اخلاص، آيه ١.