معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت)

شناسنامه

پيام تسليت رهبر معظم انقلاب اسلامى

مقدمه حجتالاسلام و المسلمين علىاكبر رشاد

يادداشت دبير همايش

درباره كنگره استاد معرفت(ره)

مصاحبه با آيتالله العظمى مكارم شيرازى

سخنرانى آيتالله سبحانى در نكوداشت استاد معرفت

شيوه تفسير بر منظار ائمه اهلبيت

سخنرانى آيتالله استادى در اربعين ارتحال استاد معرفت

مصاحبه با آيتالله آصفى

سابقه آشنايى

دوران تحصيل استاد معرفت

آثار علمى استاد معرفت

روايات در تفسير آيات از نگاه استاد معرف

نوآورى و نظرات جديد در گفتوگو با آيتالله معرفت

مصاحبه با استاد معرفت پيرامون شمارى از مباحث قرآنى

علامه طباطبايى و تفسير الميزان از ديدگاه آيتالله معرفت

1 جمع ميان دو شيوه تفسير ترتيبى و موضوعى

2 توجه كامل به وحدت موضوعى حاكم بر هر سوره

3 اعتقاد به سريان يك روح كلى و حاكم بر سراسر قرآن

4 عينيت بخشيدن به شيوه تفسير قرآن به قرآن

5 چگونگى دستيابى به حقايق تفسيرى و دقايق تأويلى قرآن

6 تمركز بر ابحاث قرآنى(حفظ صبغه قرآنى مباحث)

7 شبههشناسى و دفاع از حريم قرآن

8 دستهبندى معارف قرآنى

9 جامعيت و پاسخگويى به نيازهاى متنوع

10 پيشتازترين تفسير ادبى - اجتماعى

نقد آراى علامه در آثار استاد معرفت

نقل آراى علامه طباطبايى در آثار استاد معرفت

ديگر موارد يادكرد از علامه و الميزان

زندگى خودنوشت استاد معرفت

سيرى در زندگى علمى آيتالله معرفت

مرورى بر زندگى و تحصيلات استاد

هجرت به نجف اشرف

هجرت به قم

استاد معرفت در كرسى تدريس، تحقيق و تأليف

گزارش توصيفى تأليفات استاد و توضيح برخى نوآورىهاى ايشان

1 التمهيد فى علوم القرآن

2 صيانة القرآن من التحريف

3 شبهات و ردود حول القرآن

4 التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب

5 التفسير الاثرى الجامع

6 تلخيص التمهيد

7 علوم قرآنى

8 تاريخ قرآن

9 علوم قرآنى

10 تفسير و مفسران

11 آموزش علوم قرآنى

12 عنوان اصلى تناسخ الارواح؛ عنوان ترجمه بازگشت روح

13 ولاية الفقيه ابعادها و حدودها

14 ولايتفقيه

15 جامعه مدنى(مجموعه مقالات)

16 مالكية الارض

17 احكام شرعى

18 تمهيد القواعد

19 حديث لاتعاد، حديث من زاد فى صلاته

استاد آيتالله معرفت از منظر اخلاق علمى

1 مسئوليتشناسى

2 آزادانديشى

نوانديشىهاى استاد در عرصه احكام فقهى

نوانديشىهاى آيتالله معرفت در عرصه قرآنپژوهى

3 پژوهشمحورى

4 اهتمام به رشد و بالندگى شاگردان

ويژگىهاى شخصيتى و نظريههاى قرآنى استاد معرفت

1 تلاش و كوشش خستگىناپذير

2 پايهگذارى علوم قرآن

3 نظريهپردازىهاى نوين

الف نظريه بطن قرآن

ب نسخ تمهيدى

4 شجاعت علمى

5 دفاع خردمندانه از حريم اهلبيت و تشيع

6 تلاش براى ايجاد وحدت

7 توجه به مسائل و شبهات روز

8 نگاه فراگير و جهانى

9 انقلابى و پدر شهيد

10 فقيهى نوآور و فروتن

11 توجه به همه ابعاد اسلام

12 شيوه خاص در تدريس

13 اخلاق قرآنى

14 محبت اهلبيت(ع)

15 تفسير قرآن بدون قالبهاى از پيش ساخته

16 محصول سه حوزه كربلا، نجف و قم

17 مرجعيت علمى در زمان حيات

جمعبندى

وظايف جامعه اسلامى نسبت به آيتالله معرفت

آيتالله معرفت(ره) و دفاع از مواضع قرآنى شيعه

آيتالله معرفت(ره) و دفاع از مواضع قرآنى شيعه

بخش اول روش دفاع استاد معر فت(ره) از مواضع قرآنى شيعه

1 اهداف استاد معرفت(ره) در دفاع از مواضع قرآنى

2 تلاش استاد معرفت(ره) در معرفى مواضع قرآنى شيعه به جهان اهلسنت

3 استاد معرفت(ره) عالمى شيعى و قرآنگرايى اصلاحگرا

4 روش استاد معرفت(ره) در ارزيابى تفسير صحابه

الف بيان دو شرط اساسى براى حجيت قول صحابى

ب ذكر برخى از روايات كه نشانگر تأييد موضع عالمان شيعه است

ج تعريفى حداقلى از صحابه

د جرح و سرزنش برخى از صحابه

بخش دوم نمونههايى از تقويت مبانى قرآنى شيعه و دفاع از آنها

1 تدوين علوم قرآنى بر اساس مبانى شيعه

2 دفاع از موضع شيعه در عصمت پيامبر(ص) نسبت به وحى

الف قصه ورقه بن نوفل

ب افسانه غرانيق

2 تأييد موضع شيعه در نفى تواتر قرائتهاى هفتگانه

4 دفاع از موضع شيعه در مقابل اتهام تحريف

5 پاسخ به شبهات مستشرقان با مبانى شيعى

6 تنقيح روايات تفسيرى براى استحكام ميراث شيعى

7 تقويت موضع شيعه در تعريف بطن آيات

8 تبيين و تأييد تأويلهاى اهلبيت(ع)

بخش سوم رابطه ويژه اهلبيت(ع) و قرآن از منظر استاد معرفت

1 اهلبيت(ع) آگاه به معانى تمام آيات

2 ضرورت تمسك به اهلبيت(ع) در مباحث قرآنى

3 نقش اهلبيت(ع) در تفسير

استاد معرفت و دفاع از مبانى اعتقادى شيعه

نمونههايى از عرضه روايات بر كتاب

نمونه نخست

نمونه دوم

بخش نخست دفاع از مبانى اعتقادى شيعه

1 نفى تشبيه و تجسيم

2 دفاع از نسبتهاى ناروا به انبيا و اولياى الهى

الف داستان ترك نماز در روز خندق

ب نسبت ترك نماز به حضرت سليمان(ع)

ج نسبت ايستاده بول كردن به برخى از پيامبران الهى

د نسبت سوزاندن انسان به اميرمؤمنان(ع)

3 تبيين شئون ولايت ائمه اطهار(عليهمالسلام)

الف ائمه اطهار(ع) أبوابالله هستند

ب غاصبان حق آل رسول، طاغوتند

ج ائمه اطهار(ع) گواهان و هاديان مردمند

د اهلبيت(ع) شهداى دار الفنايند

ه ائمه اطهار(ع) نور واحدند

و ائمه اطهار، ابدال روى زميناند

4 نشان دادن برترى فقه اهلبيت(ع)

الف عدم جواز تزويج با زنان اهل كتاب

ب بدعت خليفه دوم در سه طلاقه كردن

ج بدعت خليفه دوم در منع از متعه حج

بخش دوم ايجاد ترديد در فضايل ساختگى

الف فهم عميق خليفه دوم نسبت به قرآن!!

ب خدا هم، از كلمات خليفه دوم در قرآن استفاده مىكند!

ج خليفه اول و انفاقهاى كلان!

استاد معرفت و دفاع از حريم ولايت

1 جايگاه اهلبيت(ع) در انديشه و منش استاد معرفت

2 دفاع از مبانى ولايت و فضايل حضرت امير(ع)

1 2 سوره انسان و فضايل امام(ع)

2 2 نقد روايت تشكيك در دانش حضرت امير(ع)

3 2 نزول آيه يأس كفار در غدير خم

4 2 حضرت امير در صدر مفسران صحابه

3 اهلبيت راسخان در علم و مفسران اصلى قرآن

يك مبانى اهلبيت در رد شبهات پيرامون وحى

دو مبانى اهلبيت(ع) و رد شبهه مسحور شدن پيامبر(ص)

سه دفاع از ايمان ابوطالب

چهار تأويل عرش در روايات اهلبيت(ع)

4 اهلبيت(ع) آگاهان به باطن آيات

5 حديث ثقلين و جايگاه اهلبيت(ع)

6 اثبات تشيع شمارى از مفسران صحابه و تابعان

7 تبيين نقش حضرت امير(ع) در تاريخ قرآن

1 7 ثبت معارف و آموزههاى تفسيرى و تأويلى پيامبر در زمينه قرآن

2 7 نخستين اقدام براى تدوين مصحف مفسر

3 7 نقش امام على(ع) در ساماندهى به قرائات قرآن

4 7 نقش امام على(ع) در نقط و شكل قرآن

ديدگاه استاد معرفت نسبت به صحابه و پاسخ به يك شبهه

نقش اهلبيت و صحابه در تفسير قرآن كريم از منظر استاد معرفت

جايگاه اهلبيت در تفسير

مقام تبيين

تعليم روشها و ضوابط تفسير

خلاصه و نتيجهگيرى

جايگاه صحابه در تفسير

گزارش اجمالى ديدگاه استاد معرفت

تعريف صحابى در نگاه استاد معرفت

آثار و فوايد تغيير در تعريف اصطلاحى

1 محدودتر شدن دايره اصحاب پيامبر

2 موفقيت پيامبر اكرم(ص) در انجام رسالت

3 عدالت صحابه

انتقاد

احاديث ارتداد

حجيت و اعتبار قول صحابى در تفسير

اشكال استاد بر علامه طباطبايى

بررسى و نقد

چند شبهه

نمى از يم معرفت

تفكر و تأمل

آگاهى از پيشينه پژوهش(تتبع)

رويارويى با شك و شبهه

روش تحقيق انتقادى

تدقيق و تحليل

نوآورى

فقاهت و قرآنپژوهى

آگاهى از فقه سياسى

كتابشناسى تفصيلى استاد معرفت

بخش اول آثار قرآنى

1 التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب

معرفى بخشها

پيرامون كتاب

2 تفسير و مفسران

انگيزه نگارش و ترجمه

3 التمهيد فى علوم القرآن

بخش پنجم

بخش ششم

بخش هفتم

بخش هشتم

بخش نهم

بخش دهم

4 تلخيص التمهيد موجز دراسات مبسطة عن مختلف شئون القرآن الكريم

5 آموزش علوم قرآن ترجمه التمهيد فى علوم القرآن

6 علوم قرآنى

7 علوم قرآنى

8 علوم قرآنى

9 آموزش علوم قرآنى

10 شبهات و ردود حول القرآن الكريم

11 نقد شبهات پيرامون قرآن كريم

12 صيانة القرآن من التحريف

13 تحريفناپذيرى قرآن

14 التفسير الاثرى الجامع

15 تاريخ قرآن

16 اهلالبيت(عليهمالسلام) و القرآن الكريم

17 تفسير سوره حجرات

18 التأويل فى مختلف المذاهب و الآراء

19 آراء الشيخ المفيد حول تحريف القرآن و نزوله الدفعى

20 تنزيه انبياء

21 معارف قرآنى

22 التفسير الوسيط

23 رساله نسخ

24 ترجمه قرآن

25 تناسب آيات

26 تفكروا فى عظمه خلق الله

27 سلسله درسهاى تفسيرى موضوعى، معارفى از قرآن

گزيدهاى از پيامهاى تسليت

كتابنامه

فهرست آيات و روايات

فهرست آيات

روايات

معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٩ - الف نظريه بطن قرآن

اهل‌سنت در ادبياتشان به اين گونه افراد- كه يك علم را پايه‌گذارى مى‌كنند- امام مى‌گويند، مانند امام‌ بدرالدين زركشى‌ كه علوم قرآن را در اهل‌سنت براى اولين بار سامان‌دهى كرد.

بر اساس اين اصطلاح، آيت‌الله معرفت، امام علوم قرآن شيعه بود، چون در حقيقت ايشان پايه‌گذار علوم قرآن در شيعه است.

٣. نظريه‌پردازى‌هاى نوين‌

مرحوم آيت‌الله معرفت در حوزه‌هاى فقه وتفسير داراى چندين نظريه نو است. نظريه‌هاى نو ايشان در مباحث تفسير وعلوم قرآن به قدرى مهم است كه به نظر من در آينده نزديك انقلابى در مباحث تفسيرى ايجاد خواهد كرد. البته هنوز ديدگاه‌هاى ايشان به صورت كامل در كتاب‌هاى تفسيرى و علوم قرآنى ما سريان پيدا نكرده است. به‌عبارت ديگر، ايشان مرد آينده بود. مهم‌ترين نظريه‌پردازى‌هاى ايشان عبارت است از:

الف. نظريه بطن قرآن. ب. نظريه نسخ تمهيدى. ج. نظريه تداعى معانى در تفسير عرفانى. د. ديدگاه خاص در مورد صحابه پيامبر (ص). ه. ديدگاه خاص در نگارش تطبيقى تفسير. و. نظريه نصب وصفى و انتخاب شخصى در ولايت فقيه.

در اينجا برخى از نظريه‌پردازى‌هاى قرآنى ايشان را توضيح مى‌دهيم:

الف. نظريه بطن قرآن‌

در مورد بطن قرآن ديدگاه‌هاى متعددى در آثار امام‌ خمينى‌ (ره)، علامه‌ طباطبايى‌ (ره) و ... مى‌توان يافت، اما در اين ميان نظريه آيت‌الله معرفت در مورد بطن قرآن، كاربردى‌ترين و جديدترين نظريه است كه به صورت قانونمند به كشف و ارائه باطن قرآن مى‌پردازد.

ايشان در اولين كرسى نظريه‌پردازى كه در حوزه علميه قم برگزار شد، مسأله بطن را ارائه داد (در سال ١٣٨٣ ش كه در كتاب نقد پاييز ١٣٨٤ به چاپ رسيد). هم چنين ايشان ديدگاه خود را در كتاب‌ التفسير و المفسرون فى ثوبه‌