معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٩٤ - نوآورى

مرسوم خودم آن را در جمع مطرح مى‌كنم .... لذا من براى حل اين مشكل خواستم خدمت شما عرض بكنم، البته در برابر جمعى از فضلا و دوستان گفته‌ام، ولى هنوز روى كاغذ نيامده، بنده تا مطلبى را چندين بار در جمع فضلا مطرح نكنم روى كاغذ نمى‌آورم.

آيت‌الله معرفت آنگاه به‌طرح استفاده از روايات در تفسير قرآن پرداخت و گفت:

مراجعه كردن به روايات براى فهم قرآن دو معنا دارد؛ يكى اين كه شما مى‌خواهى از روايت، معنا دهان آيه بگذارى اين درست نيست؛ قرآن بايد خودش حقيقت خودش را گويا باشد. اما اين كه روايت بيايد بگويد معناى آيه اين است، حاشا و كلا. قرآن خودش «بيان للناس» هست. بصائر هست، نور هست، تبيان هست.

اما اگر مى‌روى سراغ روايت براى اين كه فضايى براى شما باز كند و شما را در فضايى قرار دهد كه خودت از آيه مطلبى را بفهمى، اين درست است.

براى ما اين مسأله روشن است كه اسلوب قرآن، اسلوب گفتارى است، اسلوب نوشتارى نيست؛ اسلوب گفتارى ويژگى‌اش اين است كه متكلم به ذهنيت مخاطب خاص تكيه مى‌كند به خلاف اسلوب نوشتارى كه روى ذهنيت مخاطب تكيه نبايد بكند.

پس قرآن چون اسلوبش اسلوب گفتارى است، بر ذهنيت مخاطبان خاص و روى قرائن موجود در زمان و حال تخاطب تكيه كرده است، پس اگر شما بخواهى قرآن را بفهمى، بايد بروى كنار همان مخاطبان خاص بنشينى و به آياتش گوش بدهى تا بفهمى؛ بايد همان ذهنيتى را داشته باشى كه مخاطبان عصر نزول داشته‌اند.

نقش روايات اين است كه دست شما را مى‌گيرد؛ هزار و چهارصد سال مى‌برد بالا و مى‌گذارد كنار عرب‌هاى مخاطب هر آيه، ذهنيتى به شما مى‌دهد مانند ذهنيت همان‌ها. فضايى ايجاد مى‌كند تا تو از خود قرآن‌

مطلب را دريافت كنى.[١]

[١] . همان.