معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٢٤ - ٢ آزادانديشى

مى‌تواند ثمرات مباركى به همراه داشته باشد، مورد بى‌مهرى قرار مى‌دهيم؟ بارى! اگر بر جنبش نرم‌افزارى و نهضت توليد علم تأكيد داريم، راهى جز استقبال و تشويق اين دست از آزادانديشى‌ها و آزادانديشان نداريم. مناسب است در اينجا به نمونه‌اى روشن و گويا از زبان‌ محمدجواد مغنيه‌- كه خدمات علمى ايشان به فرهنگ اسلام و تشيع براى هر انديشه‌ورى شناخته شده است- اشاره كنم. ايشان در كتاب‌ فقه الامام جعفر الصادق‌ (ع) در مبحث طهارت اهل‌كتاب پس از يادكرد دو ديدگاه نجاست و طهارت، درباره آنان و فقدان دليل بر نجاست چنين آورده است:

من هماره سخن استادم را به ياد مى‌آورم كه در جلسه درس گفت: «اهل كتاب از نگاه علمى و نظرى پاك، اما در مقام عمل نجس‌اند».

و من به او پاسخ مى‌دادم: «اين خود اعتراف صريح است كه حكم به نجاست كارى بدون دليل علمى است». استاد و حاضران در درس خنديدند و همه چيز تمام شد.[١]

او آنگاه چنين افزوده است:

من با سه مرجع بزرگ كه همگى اهل تقوا بودند، معاصر بودم: ١. شيخ‌ محمدرضا آل يس‌ در نجف اشرف؛ ٢. سيدصدرالدين صدر در قم؛ ٣. سيدمحسن امين‌ در لبنان؛ و همگى آنان فتوا به طهارت اهل كتاب داده بودند، اما اين فتوا را تنها به كسانى كه اطمينان و اعتماد داشتند بازگو مى‌كردند. و از بيم آنكه از طرف گروهى هو نشوند، فتواى خود را علنى نمى‌كردند، اين در حالى بود كه‌ شيخ محمدرضا آل يس‌ از همه با جرأت‌تر و با جسارت‌تر بود. و من يقين دارم كه بسيارى از فقهاى امروز و ديروز قايل به طهارت‌اند، اما از جاهلان مى‌ترسند، در حالى كه خداوند سزاوارتر است به خوف و خشيت از ديگران.[٢]

به‌راستى مقصود محمدجواد مغنيه‌ از هوكنندگان و جاهلان چه كسانى هستند؟ آيا مردم كوچه و خيابان‌اند كه از اين مباحث و مبانى علمى هيچ آگاهى ندارند و تنها به دهان علما و فقها نگاه مى‌كنند؟ يا مقصود شمارى از

[١] . فقه الامام جعفر الصادق( ع)، ج ١، ص ٣٣.

[٢] . همان، صص ٣٤- ٣٣.