معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٢٦ - ٢ آزادانديشى

متوجه ساخت كه نوانديشى و نظريه‌پردازى ايشان چندان بر مايه و مبانى علمى استوار نيست.

٢. احترام و تكريم ايشان از شخصيت، خدمات و تفكرات گذشتگان بر هر كس كه با ايشان مصاحبت داشته باشد، ملموس است. چنان‌كه ايشان بارها ضمن افتخار به رهاورد علمى پيشينيان از ركود علمى يا گاه عقب‌گرد محافل علمى در روزگار ما گلايه كرده است. بنابراين، آزادانديشى و نقد تفكرات پيشينيان كه در آثار آيت‌الله معرفت سراغ داريم، به هيچ‌وجه به معناى بى‌احترامى به عالمان سلف و غفلت از خدمات آنان نبوده و نيست.

با عنايت به دو نكته پيش گفته، آنچه در برخورد حضرت استاد با مسائل مختلف علمى اعم از قرآنى و فقهى- با توجه به رويكرد ايشان به اين دو عرصه- در اين ساليان شاهد بوده‌ام، بر محورهاى ذيل مبتنى بوده است:

١. تتبع مناسب و فحص و جست‌وجوى دراز دامن براى دستيابى به افكار و آراى ديگران؛

٢. تفكر و تعمق فراوان پيرامون جوانب آن مسأله؛ اين دو محور را در ادامه همين مقاله با عنوان «پژوهش‌محورى» تبيين خواهم كرد.

٣. نگاه ترديدآميز نسبت به صحت و درستى آرايى كه از گذشتگان بر جاى مانده است.

٤. تعمق و ژرف‌انديشى براى دستيابى به نگره و نظريه‌اى نو در صورت اثبات خطا در آراى ديگران.

من در ميان اين محورهاى چهارگانه بر محور سوم تأكيد بيشترى دارم و گمان مى‌كنم اين ويژگى در استاد ما شاخص‌تر و زمينه‌ساز نوپردازى‌هاى مختلف از سوى ايشان شده است. بارى، متأسفانه كم نيستند عالمان و صاحب‌نظرانى كه در سرتاسر حاشيه‌ها و درس‌هاى خود بر متن بر جاى مانده از بزرگان، به خود حتى جسارت يك نقد و نظريه‌پردازى نوين نداده و روح تسليم و تعبد نسبت به آراى پيشينيان بر سرتاسر وجودشان حاكم است و عجيب آنكه اين تعامل را نوعى احترام به عالمان سلف مى‌دانند و اذعان‌