معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٩٨ - الف عدم جواز تزويج با زنان اهل كتاب

الف. عدم جواز تزويج با زنان اهل كتاب‌

حضرت استاد در تفسير آيه ٢٢١ سوره بقره‌ وَلَا تَنكِحُواْ الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَ‌ از قول شيخ الطائفه‌ طوسى‌ نقل مى‌كند: اصحاب اماميه معتقدند نكاح با اهل كتاب جايز نيست، ولى ساير مذاهب اسلامى با استناد به ظاهر آيه قرآن (آيه ٥ سوره مائده) و عمل اصحاب، آن را جايز مى‌دانند.

آنگاه شيخ‌ طوسى‌- ره- آيه ٥ سوره مائده را كه دارد:

وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ.

بر ازدواج موقّت حمل كرد. كه معنايش آن است، ازدواج دائمى با زنان اهل كتاب نزد اماميه حرام است.[١]

سيد مرتضى‌ به‌طور مطلق- چه دائم چه موقت- حكم به تحريم كرده، مى‌گويد:

ممّا انفردت به الإمامية، حظر نكاح الكتابيات.[٢]

وى دليلش را وحدت ملاك در تزويج كتابيه و زنان مشركه مى‌داند. يعنى به عقيده ايشان، همان ملاكى كه در ازدواج با زنان مشرك وجود دارد، در تزويج با زنان اهل كتاب نيز وجود دارد. پس بنا بر اين هر دو بايد حرام باشد.

سيد محمد رشيد رضا- مؤلف‌ تفسير المنار- در ردّ قول‌ سيد مرتضى‌ مى‌نويسد:

اگر ملاك تحريم در تزويج با زنان مشركه، همان ملاك در ازدواج با زنان اهل كتاب باشد كه هرگز قرآن به جواز تزويج با كتابيه تصريح نمى‌كرد و هرگز اجماعى بر اين جواز شكل نمى‌گرفت، در حاليكه جز همين تعداد اندك از شيعه، همه قائل به جوازند.[٣]

جالب است كه همين نويسنده در چاپ‌هاى بعدى‌ تفسير المنار از نظر نخستش برمى‌گردد و چنين مى‌نويسد:

اين چيزى كه ما در چاپ اول‌ تفسير المنار، مبنى بر جواز تزويج با اهل كتاب نوشتيم، باعث فتنه‌هاى عظيمى در ميان جوانان مسلمان مصر شد، به گونه‌اى كه بسيارى از آن‌ها به سراغ زنان مسيحى اروپايى رفتند و با

[١] . كتاب خلاف، ج ٤، ص ٣١١.

[٢] . الانتصار، ص ١١٧.

[٣] . المنار، ج ٢، ص ٣٥٥.