استنباطهاى فقهى در باب خلل است. اين كتاب همچنين از نظر موضوعى بسيار با اهميت است. بعد كتاب ديگرى نوشتم به نام‌ ولايت الفقيه، ابعادها و حدودها كه به زبان عربى است. همان وقت كه نوشته‌هاى امام (ره) را مى‌نوشتم و حتى نوشته‌هاى خودم را به امام نشان مى‌دادم، يك روز پس از درس به ايشان عرض كردم: حضرت‌عالى اصل حكومت اسلامى را اثباتاً خوب بيان فرموديد، دلايلش را و مبانى‌اش را. همه اين‌ها را فرموديد، ولى يك چيز مانده است. شما نحوه حكومت اسلامى و چگونگى تشكيل آن را بيان نفرموديد. اين نظام را چگونه تأسيس و پياده كنيم؟ البته آن زمان فرصت بررسى اين امور پيدا نشد و به ايران منتقل شديم. فكر مى‌كنم با الهامى كه از درس‌هاى امام (ره) گرفتم، توانستم اين مطالب را تدوين كنم و به همين سبب كتاب‌ ولايت‌الفقيه، ابعادها و حدودها را در همين جهت نوشتم كه انحاء حكومت‌ها كدامند؟ چه نوع حكومتى ممكن است اسلامى باشد يا نباشد؟ و مقدمات حكومت اسلامى چيست؟ البته اكنون بسيارى از نظرياتم با آن وقت فرق كرده است و به دنبال آن يك رساله ديگر نوشتم.

همان زمان زمزمه زمين در كار بود و من مبناى عقيده‌ام بر اين پايه است كه زمين به هيچ وجه داخل ملك كسى نمى‌شود، حتى اگر كسى زمينى را احيا كند، مالك آن نمى‌شود؛ بلكه اولويت پيدا مى‌كند و حتى كسى كه خانه‌اى ساخته، به هيچ وجه ملكيت براى كسى پيدا نمى‌شود، به همين علت دولت هر وقت بخواهد مى‌تواند خلع يد كند؛ البته با شرايط خاصى و اين امكان براى حكومت عدل اسلامى هست. خلاصه بر اين مبنا كتابى نوشتم به نام‌ مالكية الارض‌ كه شرايط احيا و بسيارى چيزهاى ديگر در آن هست. اين آثار به زبان عربى نوشته شده‌اند كه ترجمه كاملى از آن‌ها تهيه شده، اما تاكنون به چاپ نرسيده است.

اكنون نيز بيشتر همتم را مصروف‌ التمهيد مى‌كنم، چون شناخت و فراگيرى آن- به تشخيص خودم- از ضروريات است، و فكر مى‌كنم كه اگر در به انجام رساندن آن كوتاهى كنم، پيش امام زمان (عج) مسئول هستم؛ يعنى از من‌