معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٩٠ - تدقيق و تحليل

زمينى نماز بخوانى. آن وقت مشكل كار در اين است كه اگر صاحب زمين خارج از مذهب باشد، يا اساساً مشرك باشد، در اين جا مسأله كسب رضايت، كار مشكلى است و لذا بسيارى از فقها فتوا مى‌دهند كه احتياطاً در اين زمين‌ها نماز نخوانند.

شيخ هادى تهرانى‌ در اين زمينه بيان بسيار لطيف، دقيق و واقعاً قابل ارزشى مطرح مى‌كند و مى‌فرمايد: اصلًا اين مسأله از امورى است كه قوامش قصد است و خود قصد كه در اين جا شرط است، جهت ملكيت را در آن شي‌ء مشخص مى‌كند.

يعنى اگر كشاورزى يك جوى آب را از جوى بزرگ گرفت و براى سيراب كردن مزرعه آن را جريان داد، براى مشروب ساختن كشتش، چون صيانت در همين جهت بوده، اولويتش در همين محدوده است، لذا اگر شما از آن جوى بخواهيد وضو بگيريد كه اين وضو گرفتن شما يا تصرف كردن شما مزاحم به آن جهت نباشد، اصلًا مربوط به او نيست و اجازه او هم شرط نيست، چون اصلًا ملكيت او اين جهت را نگرفته است و همچنين در زمين- لذا مسأله اين كه صيانت تعيين كننده ملك است در جهت تصرفات خود يا ديگران. اين مسأله مشخص كننده اين موضوع است كه اجازه مى‌خواهد يا نمى‌خواهد- لذا اگر صريحاً بگويد، راضى نيستم اعتبارى ندارد.[١]

تدقيق و تحليل‌

يكى از ويژگى‌هاى آيت‌الله معرفت در پژوهش‌هاى قرآنى، باريك‌بينى‌ها و دقت‌هاى ژرف ايشان بود. آيت‌الله معرفت مى‌گفتند: اين كه از برخى بزرگان نقل مى‌شود كه قرآن جامع همه علوم مورد نياز بشرى است و هيچ دانشى را فروگذار نكرده، اولًا ادعايى گزاف است و ثانياً نسبت آن به عالمان بزرگ صحت ندارد- چنان كه به‌ ابوحامد غزالى‌ نسبت داده‌اند كه گفته در قرآن همه علوم وجود دارد، علوم تدبيرى، نجوم، طب، و هر چه كه اسمش را علم‌

[١] . آئين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين، دوره دوم آذرماه ١٣٧٩ ش.