معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢٠ - ٤ اهلبيت(ع) آگاهان به باطن آيات

خداوند را استفاده كرده‌اند، آياتى است كه در زمينه عرش رسيده و در ظاهر تصويرى جسمانى از خداوند ارائه كرده است. نظير آيه:

الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‌[١]

و آيه:

يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ.[٢]

اشاعره و اصحاب حديث با استناد به ظاهر اين دست از آيات، براى خداوند تختى چهارگوش تصور كرده و كرسى را نوعى تكيه‌گاه دانسته‌اند كه خداوند به هنگام نشستن بر روى آن تخت، پاى خود را روى آن كرسى مى‌گذارد.[٣]

استاد معرفت پس از نقل ديدگاه‌هاى اين دست از متكلمان و مفسران، در دفاع از مبانى و موضع اهل‌بيت در اين باره چنين آورده است:

وقد جاء تأويل العرش في روايات اهل‌البيت (ع) الي وجهين احدهما: العلم، والثاني: كل ما سوي الله‌[٤]

آنگاه روايات مربوط را ذكر كرده است.[٥]

٤. اهل‌بيت (ع) آگاهان به باطن آيات‌

براى آگاهان به مباحث علوم قرآن روشن است كه مسأله بطن آيات قرآن يكى از پيچيده‌ترين مسايل قرآنى است. زيرا از يك طرف طبق روايت نبوى:

ما في القرآن آية إلا و لها ظهر و بطن‌[٦]

آيات قرآن در وراى معناى ظاهرى، داراى معناى باطنى‌اند؛ اما در اين باره چند پرسش اساس وجود دارد. از جمله آنكه مفهوم بطن چيست؟ و اساساً وجود معناى باطنى در وراى معناى ظاهر به چه معنا است؟ و چه كسانى از

[١] . طه، آيه ٥.

[٢] . حاقه، آيه ١٧.

[٣] . التمهيد فى علوم القرآن، ج ٣، صص ١٢٢- ١٢١.

[٤] . همان، ص ١٢٤.

[٥] . همان، صص ١٢٥- ١٢٤.

[٦] . بصائر الدرجات، ص ١٩٥.