معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣١ - نوانديشىهاى آيتالله معرفت در عرصه قرآنپژوهى

٨. به‌رغم اصرار شمارى از صاحب‌نظران مبنى بر انتساب رسم‌الخط كنونى قرآن به پيامبر (ص)، اين رسم‌الخط امرى حادث بوده و به خاطر راهيافت خطاهايى در آن قابل تغيير است.

٩. قرائات سبعه فاقد تواتر بوده و در ميان آن‌ها تنها قرائت حفض از عاصم به‌خاطر انتساب به حضرت‌ امير (ع) و از رهگذر ايشان به پيامبر (ص) و نيز انطباق با قرائت متداول ميان مسلمانان قابل قبول است.[١]

١٠. مقصود از حديث سبعه احرف و جواز قرائت قرآن به هفت حرف، لهجه‌هاى مختلف است كه صرفاً براى تسهيل در قرائت قرآن ابراز شده است.[٢]

١١. گرچه ايشان با مخالفت با استاد خود- آيت‌الله‌ خويى‌ (ره) در آغاز، راهيافت نسخ در قرآن- حداقل در شش مورد- را پذيرفته بودند،[٣] امّا اخيراً همصدا با استاد خود بر اين باوراند كه نسخ در قرآن رخ نداده است.[٤]

١٢. نسخ مشروط ديدگاه بديعى است كه ايشان بر آن اصرار دارند. بر اساس اين نظريه، شمارى از آيات نه به صورت مطلق، بلكه به صورت مشروط نسخ شده‌اند. به عنوان مثال آيات صفح و گذشت كه ناظر به وضعيت مسلمانان در مكه فرود آمدند، به صورت مطلق با آيات امر كننده به جهاد نسخ نشده‌اند، بلكه با تكرار شرايط مكه همچنان حكم به گذشت و مدارا پابرجا است.[٥]

١٣. شمار قابل توجهى از آيات نه ذاتاً بلكه به صورت عارضى و با رويكرد فرقه‌هاى كلامى مختلف از اوايل سده دوم، شكل تشابه به خود گرفته و جزو متشابهات به شمار رفته‌اند. بنابراين با صرف‌نظر از نوع برخورد اين فرقه‌ها با اين آيات، آن‌ها ذاتاً جزو محكمات خواهند بود.[٦]

[١] . همان، ج ٢، صص ٨٣- ٤٢.

[٢] . همان، ص ٩٧.

[٣] . همان، ص ٢٩٩.

[٤] . ر. ك: فصلنامه بينات، شماره ٤٤، صص ١٠٨- ٩٩.

[٥] . همان، ص ٢٩٧.

[٦] . همان، ج ٣، صص ٢٥- ٢٣.