معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١١٥ - مقدمه
اگر ذرهاى از اين چيزهايى كه گفتيم سرپيچى كنيد، خداوند بين شما و دلهاى شما حايل خواهد شد. اين چه تعبيرى است؟ اين جمله از نظر لغوى هيچ ابهامى ندارد، واعلموا يعنى بدانيد، أَنَّ اللّهَ يَحُولُ خدا حائل مىشود، بَيْنَ الْمَرْءِ بين انسان، وَ قَلْبِهِ يعنى آن وجود باطنى. خدا بين انسان و خودش و شخصيتش حايل مىشود. اين ترجمهاش باز هم روشن است. اين چه تهديدى است و چگونه خدا حايل مىشود بين انسان و قلبش؟ اينجا است كه نياز به تفسير است، يعنى مفسر بايد آستينش را بالا بزند و روشن كند اين چگونه تهديدى است و معناى يحول چيست؟ خوب اين را با كدام قواعد لغوى مىتوانيد بفهميد؟ هيچ راه ندارد. نه اصالة الحقيقه مىتواند در اينجا به شما كمك كند، نه اصالة العموم و نه اصالة الظهور؛ و حجيت ظواهر هيچ كارى نمىتواند بكند. مقصود علامه اينجا است. مىگويد كه اگر تو اينجا بخواهى طبق اصول عقلايى معنى كنى، همان تفسير به رأى است. خوب، حال از علامه مىپرسيم در اين مورد چكار كنيم؟ علامه مىگويد: قرآن زبان مخصوص خودش را دارد و هر نويسندهاى نيز اين گونه است و هر صاحب فنى نيز. براى نمونه در علوم طبيعى، علماى شيمىدان زبان خاص خودشان را دارند، به همين سبب يك عالم شيمىدان اگر به زبان شيمى صحبت كند، ديگرى نمىفهمد چه مىگويد، اما شيمىدان مىفهمد. قرآن هم زبان خودش را دارد. اينجا از جناب علامه مىپرسيم: براى دريافت زبان هر علمى يا كسى از همان شخص يا علم مىپرسيم زبان تو چيست؟ بههرحال براى دريافت هر زبانى بايد درس خواند و مطالعه كرد. زبان قرآن را بايد از خود قرآن دريافت كرد. حضرت امير (ع) مىفرمايد:
القرآن ينطق بعضها ببعض و يشهد بعضه علي بعض
يعنى اگر جايى از قرآن زبانش گويا نيست، گويا نبودن اين نقطه از قرآن را به وسيله جاى ديگرى كه گويا است، مىتوانيم گويا كنيم. علامه به ما راه آن را ارائه مىدهد و مىگويد: از خود قرآن بپرس كه چگونه اين را بفهميم؟ ما رجوع مىكنيم، مىبينيم كه در جاى ديگر قرآن مىفرمايد: