معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١١٤ - مقدمه

معلوم است، اما مراد اصلى كه در دل گوينده بوده، معلوم نيست؟ چرا اين ابهام پيدا مى‌شود؟ زيرا برخى عوامل ابهام كه در جمله وجود دارند.- نزديك به هفت، هشت عامل در قرآن وجود دارد- باعث مى‌شوند مراد واقعى جمله مبهم شود.

كيهان‌فرهنگى: شناخت اين عوامل وظيفه تفسير است يا تأويل؟

آيت‌الله معرفت: اينجا وظيفه تفسير است. البته اين كار به منزله ترجمه نيست و من نمونه‌اى در اين باره آورده‌ام. اما باز هم نمونه‌اى روشن‌تر ارائه مى‌كنم: در قرآن آمده است:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ‌[١]

تا اينجا روشن است، يعنى اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، كاملًا اجابت كنيد؛ يعنى مواظب باشيد درست اجابت كنيد، يعنى مو به مو آنچه گفته‌ايم به كار بريد و عمل كنيد. هيچ گاه «قال الله و اقول» نباشد. اينجا مصلحت اين‌گونه اقتضا كرد، نباشد! آنچه را ما گفتيم، درست انجام دهيد.

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ‌[٢]

يعنى موقعى كه پيغمبر شما را مى‌خواند به آن چيزى كه لذت حيات در آن است، يعنى اگر مى‌خواهى از زندگى لذت ببرى، لذت هنگامى است كه دستورها را درست انجام دهى. آن وقت است كه مى‌فهمى زندگى يعنى چه؟ انسانيت يعنى چه؟ اصلًا خوشى يعنى چه؟ تا اينجا كه گفتم تفسير نيست، بلكه ترجمه است.

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ‌

يعنى به شما حيات مى‌دهد، يعنى لذت حيات در اين‌ها است. تا اينجا آيه روشن است و هيچ ابهامى ندارد. سپس تهديد مى‌كند و مى‌گويد: خوب! حالا اگر اين كار را انجام نداديد، يعنى راه گريز گذاشتيد (قال الله و اقول گفتيد) يا يك تبصره زديد به اين بيانات الهى، مى‌دانيد چه مى‌شود؟ مى‌گويد:

... وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ ...[٣]

[١] . انفال، آيه ٢٤.

[٢] . همان.

[٣] . همان.