معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٢ - ١ محدودتر شدن دايره اصحاب پيامبر

استماع كلمات دُرربار آن حضرت.[١]

ايشان عنوان صحابه را تنها شايسته گروه چهارم دانسته‌اند و بس. حضرت استاد معرفت به اين مقدار بسنده نمى‌كند، بلكه در صحت اطلاق عنوان صحابى باقى ماندن در جاده سلامت را پس از ارتحال پيامبر اكرم (ص) شرط مى‌داند و مى‌نويسد:

اينجا است كه مولا اميرمؤمنان (ع) در شرط صحابى بودن مى‌فرمايد:

مالم يحدثُوا بعده حدثاً ولم ياووا محدثاً

.[٢] يعنى پس از پيامبر، دست به بدعتى نزده باشد يا بدعت‌گذارى را در كنف حمايت خود قرار نداشته باشد.[٣]

او در جاى ديگر مى‌نويسد:

غرض آن است كه در ميان اطرافيان پيامبر- كه به ناحق لقب صحابه يافته‌اند- كسانى- فراوان- يافت مى‌شوند كه هرگز شايسته چنين لقب فخيمى نيستند و از نظر پيروان مكتب اهل‌بيت (ع) جنايتى بزرگ و هتك حرمت پيامبر عظم‌الشأن است كه چنين افراد دون‌صفتى در زمره صحابه جليل نام برده شوند![٤]

آثار و فوايد تغيير در تعريف اصطلاحى‌

١. محدودتر شدن دايره اصحاب پيامبر

اين تعريف موجب مى‌شود تا علاوه بر حذف منافقان و منحرفان، عموم مردمى كه پيرو پيامبر بوده‌اند و طول مصاحبت داشته‌اند، اما تأثيرات روحى و معنوى و كمالات انسانى و الهى آنان از تعاليم و تربيت‌هاى پيامبر محدود بوده است، از شمول تعريف اصطلاحى صحابى خارج گردند. در نتيجه بسيارى از تجليل‌ها و توصيف‌هاى وارد شده در كلمات امامان معصوم به اين گروه اطلاق نمى‌شود.

نظير اين كلام نورانى مولاى متقيان در نهج البلاغه‌:

[١] . همان، ص ١٤.

[٢] . بحارالانوار، ج ٢٢، صص ٣٠٦- ٣٠٥، حديث ٤.

[٣] . همان، صص ٤١- ٤٠.

[٤] . همان، ص ٤٤.