پيامبر تعيين جانشين خود را به مردم واگذار كرد. پيدا است بر هر يك از اين دو ديدگاه، نتايج و پيامدهايى مترتب است. از جمله آنكه بر اساس ديدگاه شيعه، اقدام صحابه در سقيفه بنى ساعده و زمينه‌سازى خلافت‌ ابوبكر كارى ناروا و مردود بوده است و آنان را از عدالت خارج مى‌سازد. افزون بر اين‌كه خلفاى سه‌گانه يعنى‌ ابوبكر، عمر و عثمان‌ از نظر شيعه، غاصبان خلافت قلمداد مى‌شوند. به‌عبارت روشن‌تر، محكوميت عموم صحابه و خروج آنان از حوزه عدالت، جزو لوازم اصلى ديدگاه تشيع در زمينه خلافت و امامت است. شيعه معتقد است كه عموم صحابه پس از پيامبر اكرم (ص) دچار لغزش و بازگشت به قهقرا شدند و به خاطر تعصبات جاهلى و هواهاى نفسانى براى احقاق حق امامت به امام‌ على‌ (ع) هيچ اقدامى نكردند، بلكه بيشتر به تقويت دستگاه حكومت غاصب روى آوردند. در برابر، عالمان اهل‌سنت به خاطر اعتقاد به واگذارى امر خلافت به مردم، رفتار صحابه در سقيفه بنى ساعده و آنچه در طول دوران خلافت خلفا انجام گرفته را با تأكيد بر دو اصل: عدالت و اجتهاد توجيه مى‌كنند. آنان مى‌گويند همراهى صحابه با پيامبر و تمجيد آيات قرآنى از صحابه از آنان قداستى مى‌سازد كه مى‌بايست تمام اعمال و اقدامات آنان را بر عدالت منطبق بدانيم. و اگر در جايى نيز كارى را مرتكب شده باشند كه از نظر ما ناصحيح است، بايد باور داشته باشيم كه آنان داراى اجتهاد در دين بوده‌اند كه در نهايت مرتكب خطا شده‌اند.

پيدا است كه ميان اين دو ديدگاه و نتايج و پيامدهاى آن، تفاوت‌هاى زيادى وجود دارد. بنابراين همان‌گونه كه نمى‌توان ميان باورمندى به بشرى بودن خلافت و امامت و گناهكار دانستن صحابه در انتخاب خليفه جمع كرد، نمى‌توان از سويى از ولايت خلافت الهى اهل‌بيت (ع) سخن گفت و هم‌صدا با انديشه‌هاى شيعى، فضايل و مقامات اهل‌بيت (ع) را بر شمرد و در عين‌حال از همه صحابه نيز تمجيد كرد و آنان را انسان‌هايى صالح و درستكار بر شمرد!

آنچه كه درباره نظر استاد معرفت درباره جايگاه اهل‌بيت (ع) و دفاع از فضايل و مناقب آن بر شمرديم و ميزان ارادت، دلبستگى و حتى تعصب و