معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٣ - ديدگاه استاد معرفت نسبت به صحابه و پاسخ به يك شبهه

وسط،[١] و رواياتى از پيامبر در باره اهل‌بيت (ع) استشهاد شده است. نظير روايتى از پيامبر (ص) كه در آن اعلام شده كه صحابه امين بر امت‌اند[٢] يا به مثابه ستارگان‌اند كه امت با راهيابى به هر يك از آن‌ها، هدايت خواهند يافت.[٣] استاد معرفت از درايت و روايت صحابه يعنى از صحت برداشت‌ها و نقل قول‌هاى آنان اين چنين دفاع كرده است:

هذا كله بالنسبة الي دراية الصحابي و علمه و فهمه لمباني الدين، اما روايته فلا تقلّ عن درايته قوه و اعتباراً و انما يحدثّك صادق مصدق فيما وعي و أخبر و رعي.[٤]

طبيعى است چنين دفاعى از شخصيت، سيره و اقوال صحابه به‌رغم انتقاد شديد از شمارى از بزرگان صحابه از سوى عالمان اماميه، اعلام ارتداد برخى از آنان پس از رحلت پيامبر (ص)، زمينه را براى انتقاد از استاد معرفت در اين زمينه فراهم ساخته و برخى از وى خواهان حذف و تغيير اين بخش از كتاب‌ التفسير الاثرى الجامع‌ شدند. برخى نيز از روى قهر و عداوت و بدون رعايت اخلاق نقد و تقواى تعامل با انديش‌وران، بدون در نظر گرفتن خدمات فراوان علمى و معنوى اين استاد فرزانه، رفتارهاى ناروا و ناپسندى از خود در گوشه و كنار بروز دادند.

نگارنده اصرار ندارد كه تمام انديشه‌ها و آراى استاد فرزانه آيت‌الله معرفت، بى كم و كاست مطابق با مرّ قرآن و سنت بوده و عارى از هرگونه خطا و اشتباه است. چنان‌كه در برخى از مقالات، شمارى از آراى ايشان را قابل نقد دانسته است. اما با اين حال به نظر مى‌رسد كه در آنچه در كتاب‌ التفسير الاثرى الجامع‌ انعكاس يافته و نيز در جزوه دست‌نويس ديگر ايشان با صراحت بر آن تأكيد شده است، نشان از آن دارد كه مقصود استاد معرفت غير از آن چيزى است كه از ظاهر عبارت‌هاى ايشان به نظر مى‌رسد و نزاع ميان ايشان و

[١] . بقره، آيه ١٤٣.

[٢] . التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ١٠٢.

[٣] . همان، صص ١٠٤- ١٠٣.

[٤] . همان، ص ١٠٤.