معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٢ - ٣ پژوهشمحورى

١٤. يكى از معانى تأويل، راهيابى به بطن آيات است. به منظور رسيدن به اين نوع از تأويل مى‌بايست با استفاده از قانون مناسب ميان معناى ظاهرى و باطنى و قانون سبر و تقسيم و با الغاى خصوصيات، مفاهيم عام آيات برگرفته شده و در موارد ديگر سرايت داده شود.[١]

١٥. خبر واحد نه از باب حجيت تعبديه، بلكه از باب سيره عقلا كه براى خبر واحد افاده علم عرفى قايل‌اند، داراى حجيت مطلق است. از اين رو روايات آحاد در تمام عرصه‌هاى تفسير قرآن حجت است.

٣. پژوهش‌محورى‌

در گذشته و در روزگار ما كتاب‌هاى زيادى در عرصه‌هاى مختلف دين‌پژوهى نگاشته شده است. شمار زيادى از آن‌ها در يك يا دو دهه به خاطر شرايط خاص زمانى با اقبال زياد مردم روبرو شده و مكرر به زيور طبع آراسته شد، اما با گذشت زمانى نه چندان طولانى به دست فراموشى سپرده شد و شمارى قابل توجه از كتاب‌هاى انتشار يافته از همان آغاز با هيچ اقبالى روبرو نشده و فقط گرد و غبار انبارها را تجربه مى‌كنند. اما در برابر اين گروه از آثار، شمارى از نگاشته‌ها همچون آثار شيخ مفيد، شيخ طوسى‌، سيدمرتضى‌، علامه حلى‌، محقق حلى‌، شيخ بهايى‌، علامه مجلسى‌ و ... با گذشت سده‌هاى متمادى، همچنان از اقبال زياد برخوردارند. راز اين اقبال و ادبار چيست؟

به گمانم يكى از مهم‌ترين عوامل ماندگارى يك اثر، برخوردارى آن از عنصر پژوهش‌محورى است. مقصودم از پژوهش‌محورى برخوردارى از هشت ويژگى است، كه برخى از آن‌ها در ماندگارى كتاب، اثر مستقيم دارند. اين ويژگى‌ها عبارتند از:

١. تتبع زياد؛ ٢. تعمق و ژرف‌انديشى؛ ٣. اهتمام به آراى ديگران و احترام به آن‌ها در كنار نقد؛ ٤. رعايت امانت در نقل مطالب؛ ٥. نزاهت قلم و پرهيز از هرگونه درشت‌خويى در برخورد با نظرگاه ساير صاحب‌نظران؛ ٦. اجتناب از

[١] . التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، صص ٢٤- ٢٠؛ التمهيد فى علوم القرآن، ج ٣، صص ٣١- ٢٨.