معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤١٣ - انگيزه نگارش و ترجمه

و تأمل، معناى آن را بفهمد و مفاهيمى را كه الفاظ آيه، آشكارا يا ضمنى بر آن دلالت دارد، به دست آورد و مفاهيمى را كه از لحاظ عقلى ممكن است فهميده شود، كنار بگذارد.[١]

استاد شش گام براى ترجمه معنوى مطرح مى‌كند و شرايط هفت‌گانه‌اى براى مترجم در نظر مى‌گيرد و سه عامل را شرط رسميت يافتن ترجمه مى‌داند. آنگاه نمونه‌هايى از ترجمه‌هاى غلط و آمارى اجمالى از ترجمه‌هاى قرآن ارائه مى‌كند.

فصل چهارم‌

موضوع اين فصل «پيدايش تفسير» است.

معتقد است وظيفه پيامبر، شرح و تفصيل اصول معارف يا مبانى احكامى است كه در قرآن آمده پيامبر به‌طور مدام قرآن را آيه به آيه بر صحابه تلاوت مى‌فرمود و مواضع ابهام را بر طرف مى‌ساخت و راه استنباط و بهره‌ور شدن از آن را به آنان مى‌آموخت. به نظر نويسنده با وجود انبوه روايات تفسير آيات الاحكام، روايات تفسيرى پيامبر در شرح و تبيين معضلات، به ضميمه روايات صحابه و ائمه اهل‌بيت مى‌توان گفت همه قرآن تفسير شده است.[٢] روايات تفسيرى اهل‌بيت را در حجم روايات، تفسيرى پيامبر، لحاظ و درباره شيوه بيان مفاهيم قرآن توسط پيامبر مى‌گويد: واجبات و مستحبات احكام به‌طور اجمال و در قالب قواعد كلى در قرآن تشريع شد و جزئيات در سنّت آمد. وى روايات را از لحاظ تبيين مجملات به پنج گروه تقسيم مى‌كند. دوازده نمونه از تفسير ماثور از پيامبر را يادآور مى‌شود.

فصل پنجم‌

«تفسير در دوران صحابه» موضوع اين فصل است.

بعد از پيامبر، مسئوليت گسترش علوم و معارف اسلامى با صحابه بود و آنان در فهم قرآن با هم تفاوت داشتند. او چهار صحابى مفسر، (امام‌ على‌ (ع)، عبدالله بن مسعود، ابى بن كعب‌ و عبدالله بن عباس‌) را مشهورتر مى‌داند. على‌ را

[١] . همان، ص ١٤٩.

[٢] . همان، ص ١٦٥.