معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٦٢ - احاديث ارتداد

مى‌پروراندند كه پس از رحلت پيامبر، خلاف‌كارى آنان بر ملا گرديده ... مى‌گردد. آرى! چگونه مى‌توان اين‌گونه افراد را صحابى شمرد.[١]

وى آنگاه به شرح تفصيلى خلافكارى و جنايات گروهى از به اصطلاح صحابه نظر سَمُرة بن جُندب‌، زياد بن ابيه‌، بُسر بن أرطاة، حكم بن ابى العاص‌، عمرو بن العاص‌، مروان بن حكم‌، وليد بن عُقبه‌، ابو الأعور سلمى‌ و ضحا بن قيس‌ مى‌پردازد و مى‌نويسد:

آيا شايسته است كه چنين افراد ناشايست را به لقب فخيم صحابى مفتخر نمود؟

كلًا و صد كلًا

.[٢]

ملاحظه مى‌شود كه استاد معرفت اين گروه را تخصصاً از اطلاق عنوان صحابى خارج مى‌دانند، در نتيجه هنگامى كه به عدالت صحابى حكم مى‌كنند، اين گروه را در دايره موضوع شركت نداده‌اند.

احاديث ارتداد

يكى از موضوعاتى كه در منابع روايى شيعه و عام آمده، حكم به ارتداد گروه‌هاى زيادى از پيروان پيامبر يا مردم زمان رسول الله (ص) است. اين روايات به‌طور قطع، عدم عدالت صحابه‌اى را كه پس از ارتحال پيامبر تغيير موضع داده‌اند، به اثبات مى‌رساند.

حضرت آيت‌الله معرفت نيز با شرطى كه درباره صحت اطلاق صحابى بيان كردند، اين گروه را از موضوع اصحاب پيامبر خارج دانسته‌اند. وى مدح و ثناى امام‌ سجاد (ع) و روايات وارده در فضيليت صحابه را مربوط به گروه خاص و برگزيده‌اى از طبقات والا و ارجمند آنان نظير عبدالله بن مسعود، ابوذر، سلمان‌، عمار ياسر، حذيفه‌ و غيره مى‌دانند.[٣]

هم ايشان در روايتى كه توصيه حضرت‌ امير (ع) را نسبت به صحابى نقل كرده‌اند، از قول آن امام همام مى‌نويسند:

[١] . صحابه از منظر اهل‌بيت( ع)، ص ١٧.

[٢] . ر. ك: صحابه از منظر اهل‌بيت( ع)، صص ٣٢- ١٨.

[٣] . التفسير الاثرى الجامع، ج ١، صص ١٠٣- ١٠٢.