معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٢ - ديدگاه استاد معرفت نسبت به صحابه و پاسخ به يك شبهه

غيرت ايشان در دفاع از اهل‌بيت (ع) را به تصوير كشيديم، براى هيچ صاحب‌نظرى ترديدى در اين زمينه باقى نمى‌گذارد كه استاد معرفت را بايد يكى از مدافعان سرسخت ولايت اهل‌بيت (ع) برشمرد.

اما در كنار اين واقعيت، برخى به پاره‌اى از گفتارها و اظهارنظرى‌هاى ايشان در لابه‌لاى مباحث درباره جايگاه صحابه استناد مى‌كنند و اصرار دارند تا اين شبهه را القا كنند كه استاد معرفت در كنار ارادتمندى تام و كامل نسبت به مبانى ولايت، از اين جهت كه صحابه را به خاطر لغزش‌هايشان به‌ويژه در مسأله خلافت محكوم ندانسته و بلكه به عكس از عظمت و فخامت منزلت آنان سخن به ميان آورده، از مبانى كلامى شيعه فاصله گرفته است و هم‌صدا و هم‌گرا با سيره و انديشه عالمان و متكلمان شيعه گام بر نداشته است.

آنچه كه مورد استشهاد منتقدان است، عبارات‌هايى است كه درباره صحابه در كتاب‌ التفسير الاثرى الجامع‌ منعكس شده است. استاد معرفت در مبحث ارزش تفسير صحابه، نخست ديدگاه عالمان اهل‌سنت نظير بدرالدين زركشى‌ را آورده كه معتقداند تفسير صحابه حتى اگر به پيامبر استناد داده نشود، حجت است. زيرا تمام علوم تفسيرى صحابه از پيامبر اكرم (ص) برگرفته شده است، هر چند بدان تصريح نكنند.[١] آنگاه ديدگاه عالمان شيعه را يادآور مى‌شود كه معتقدند قول صحابه ذاتاً فاقد حجيت است، مگر آنكه اثبات شود با سند صحيح از پيامبر نقل شده است. چنان‌كه علامه‌ طباطبايى‌ تصريح مى‌كند كه آيات قرآن نظير آيه ٤٤ سوره نحل و حديث ثقلين، تنها به قول پيامبر و اهل‌بيت اعتبار و حجيت مى‌بخشد، اما براى قول صحابه و تابعان و ساير امت دليلى بر اعتبار وجود ندارد.[٢]

استاد معرفت ضمن انتقاد از ديدگاه علامه، دلايل خود را بر جايگاه رفيع‌

صحابه و اعتبار اقوال آنان بر مى‌شمرد. در ميان ادله ايشان از آيه نفر،[٣] آيه امت‌

[١] . التفسير الاثرى الجامع، ج ١، صص ١٠٠- ٩٨.

[٢] . الميزان، ج ١٢، ص ٢٧٨.

[٣] . توبه، آيه ١٢٢.