زبان سمبوليك است، يا اينكه زبان قرآن هيچ كدام از اين‌ها نيست؟ و به گفته علامه‌ طباطبايى‌ زبان قرآن زبان خودش است. البته در اين زمينه هر صاحب‌نظرى استدلالى دارد و به قسمى از آيات استشهاد مى‌كند. آن‌ها كه گفته‌اند سمبوليك است، بيشتر به متشابهات و حروف مقطعه توجه كرده‌اند؛ و آن‌ها كه گفته‌اند عقلى است، به آيات تكيه كرده‌اند. نظر جناب‌عالى در اين باره چيست؟

آيت‌الله معرفت: در باب مسأله زبان قرآن يك مقدار اصل مسأله ابهام دارد و در مسايلى كه مطرح مى‌كنند توجه ندارند كه خود سؤال چيست و يعنى چه؟ يعنى پرسش را درست نمى‌توانند طرح كنند. دليلش هم اين است كه مسأله را علامه در تفسير الميزان‌ مطرح كرده است و به سبب گنگ بودن سؤال، هيچ كس بدان توجهى نكرده است.

ايشان در بحث تفسير به رأى در جلد سوم مبحثى را مطرح مى‌كنند و آن اين است كه: تفسير به رأى كدام است؟ و معنى آن چيست كه مورد نهى قرار گرفته است؟ و تعبيرات عجيبى روى اين موضوع صورت گرفته است. از جمله اينكه «ايمان به من ندارد كسى كه طبق رأى خودش قرآن مرا تفسير كند». اين لحن بسيار شديدى است. حال جمله: «مردم بايد خودشان روى قرآن بينديشند و علما و دانشمندان فكر كنند» چگونه با اين نهى سازش مى‌كند؟ به همين علت علما درباره اين مسأله بحث و گفت‌وگوهاى زيادى دارند. از جمله علامه‌ طباطبايى‌ مطلبى را القا مى‌كنند كه ظاهرش بسيار عجيب است. ايشان مى‌فرمايند: قرآن در القاى معارفش بر اين مبانى و اصول عقلايى تكيه نكرده است. اكنون ما براى اينكه بخواهيم مراد كسى را از كلامش بفهميم، يك نفر وصيتى مى‌كند يا اقرار و يا خبرى مى‌دهد، لفظ است و عبارت، جمله است، تركيب‌بندى كلامى و ما مى‌خواهيم از همين الفاظ پى ببريم به آن مقاصد درونى متكلم كه اين آقا كه اين لفظ را گفت، چه قصد كرد. خوب اين يك قواعدى دارد؛ قواعد مقرره عقلائيه است كه به نام قواعد علم محاوره است. در مقام تفهيم و تفهم هم اين متكلمين بر اين قواعد تكيه مى‌كنند و هم مستمعين‌