معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٩ - مقام تبيين

تشريعى» بالا برده و آن‌ها را جانشينان رسول الله (ص) در اين مقام مى‌شمرند. مقامى كه احدى از مردم با آن‌ها- هر چند داراى جلالت قدر و دانش بالاى دين باشند- برابرى نخواهد كرد:

لا يقاس بآل محمد صلي الله عليه و اله من هذه الامر احد.[١]

با اين مقدمه به بررسى جايگاه اهل‌بيت (ع) در تفسير قرآن مى‌پردازيم.

مقام تبيين‌

ائمه اطهار (ع)، همچون پيامبر اكرم (ص) «مبين» قرآنند، فروع، قيود، تخصيصات و شرايط و اجزاى آيات را براى مردم تبيين مى‌كنند. قرآن در اين زمينه مى‌فرمايد:

وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ.[٢]

ما به تو وحيى نازل كرديم تا در پرتو آن، آياتى را كه بر مردم نازل شده «تبيين» نمايى. در پرتو تبييناتى كه پيامبر اكرم (ص) براى مردم انجام مى‌داد، مجملات قرآن تفصيل يافت و توضيح روشن پيدا كرد. آيات و عباراتى مانند:

وَأَقِيمُوا الْصَّلَاة؛ وَلِلّهِ عَلَي النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ؛ وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَي يَوْمِ يُبْعَثُونَ؛ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

و بسيارى ديگر از معارف و احكام قرآن را كه به اجمال آمده بود و شرايط، ويژگى‌ها و قيود و نحوه به جا آوردن آن‌ها را كه بيان نشده بود، دريافت كردند.[٣]

اين مقام پس از پيامبر اكرم (ص) به ائمه اطهار (ع) رسيد. آنان موظف بودند تا بخشى از وحى تبيين را كه شرايط بيان آن در حيات پيامبر (ص) فراهم نشده بود، در فرصت‌هاى مناسب به اطلاع مردم برسانند. حضرت آيت‌الله معرفت در اين زمينه مى‌نويسد:

حديث مستفيض به لفظ كتاب الله و عترتى يا كتاب‌الله و اهل‌بيتى يا جمع‌

[١] . نهج البلاغه، محمد عبده، ج ١، ص ٣٠، خطبه ١٢- ٢.

[٢] . نحل، آيه ٤٤.

[٣] . ر. ك: التفسير و المفسرون، ج ١، صص ٧١٣- ١٧٤.