معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٨ - تعريف صحابى در نگاه استاد معرفت

و قرآن را دارند، چهار نفرند: اميرمؤمنان (ع)، عبدالله بن مسعود، ابى بن كعب‌ و عبدالله بن عباس‌. نكته مشترك سه صحابى ديگر، ارادت، ايمان، ثبات‌قدم و شاگردى آنان از مولاى متقيان است.

٤. اگر عنوان صحابه به صحابه جليل‌القدر منحصر مى‌باشد كه تربيت‌شدگان ويژه حضرت‌ محمد بن عبدالله‌ (ص) هستند. آنان كه پس از ارتحال آن حضرت انحرافى در منش و روش خود پديد نياورند، به‌طور حتم عادل بوده و سخنان آنان در حوزه نقل روايت از پيامبر اكرم (ص) حجت است. مشروط به آنكه در سلسله سند روايت از آنان خللى وجود نداشته باشد.

٥. مطالب امامان معصوم در حوزه تفسير نيز به دليل صدورشان از جايگاه عصمت، درست و حق بوده و احتمال خطا در آن‌ها راه ندارد. به خلاف مطالب تفسيرى صحابه و تابعان كه هر چند جليل‌القدر باشند، در نظرات آن‌ها احتمال خطا وجود دارد.

٦. به دليل نكته دوم، مراجعه ما به امامان معصوم (ع)، مراجعه متعبدانه و مقلدانه است، اما مراجعه به صحابه و تابعان، مجتهدانه و از سر استفاده از اولين تجربه‌هاى تفسيرى نزديك به عصر پيامبر اكرم (ص) و عصر نزول مى‌باشد.

تعريف صحابى در نگاه استاد معرفت‌

به‌طور غالب مباحث مربوط به صحابه از نزاع بر سر مفهوم «صحابى» آغاز مى‌شود. شيعه معتقدند برخلاف تعريف رايج در ميان عامه كه به حداقل ارتباط شخص مسلمان با پيامبر اكتفا مى‌شود،[١] اطلاق اين واژه تنها بر پيروانى از پيامبر صادق است كه مصاحبت آنان با پيامبر طولانى باشد. اين نگاه موافق با معناى لغوى «صحبت» بوده و موجب خروج جمع زيادى از مسلمانان همراه حضرت‌ محمد (ص) از اين تعريف است.

[١] . ر. ك: ابن حجر، الاصابه، ج ١، فصل اول؛ ابوريه، اضواء على السنته المحمدية، ص ٣٤١ به نقل از بخارى.