معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧٥ - مقدمه

است؟ آيات عقايدى هم احكام است. خداوند وظيفه پيامبر را اين‌طور بيان مى‌كند:

وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ[١]

مقصود از كتاب، احكام تشريعى است، يعنى دانش شريعت. حكمت هم يعنى بينش شريعت. پيامبر مردم را در دو فضا بالا مى‌برد؛ يكى دانش و ديگرى بينش. دانش بدون بينش ارزشى ندارد. حتى در علوم طبيعى اين‌طور است. ارزش دانش دانشمند به بينش او است. علم الشريعه هم همين‌طور است. متحجران تنها به دانش شريعت مى‌پردازند، اما متشرعانى كه بينش شريعت هم دارند به روح شريعت آگاه هستند. آياتى كه مربوط به معارف است، همين جنبه بينش شريعت را بيان مى‌كند. علم كلام زيربناى فقه است و اگر مبناى فقيه كامل نباشد، در فقه مى‌لنگد.

بينات: اما اين ديگر فقه نيست؟

استاد: قرآن مى‌گويد: لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ‌[٢] تفقه و فقه يعنى فهم دقيق. بعضى مسائل اخلاقى و غيره را از احكام جدا كرده‌اند و هر كس در حوزه دانش خودش به تعدادى از آيات قرآن استناد مى‌كند، اما ما معناى فقه را توسعه مى‌دهيم و مراد قرآن از فقه هم همين است.

حالا بينات: برخى آيات بينشى قرآن، اشارات علمى دارد؛ مثل‌ رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها[٣] اين آيات با چه تصويرى، آيات الاحكام هستند؟

استاد: ما، هم موضوع احكام و هم موضوع فقه را توسعه داديم. اين درس خداشناسى است و لازمه آن يك بايد عقلى است؛ يعنى بايد خدا را اين‌طور شناخت.

بينات: آيا ممكن است كل آيات قرآن بطن داشته باشد، اما بطن بعضى را ما نمى‌فهميم و فهم آن مخصوص‌ الراسخون فى العلم‌ است؟

استاد: امكان ندارد ما آيه‌اى را نفهميم. در هيچ دوره‌اى، دانشمندى نگفته‌

[١] . بقره، آيه ١٢٩.

[٢] . توبه، آيه ١٢٢.

[٣] . رعد، آيه ٢.