عنوان تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين برگزار شد، تحليل زيبايى از نقش روايات در تفسير قرآن دارد كه بسيار ارزشمند است، و مى‌تواند عصاره و خلاصه نيم قرن كار و تلاش علمى اين محقق باشد. اين سخنرانى درست يك روز قبل از ارتحال ايشان (٢٨/ ٥/ ٨٥) ارايه شد. من كلمات اين بزرگوار را براى شما بازگو مى‌كنم تا ببينيد چه زيبا و محققانه نقش و ضرورت روايات و آثار صحابه و تابعين را در تفسير قرآن بيان كرده است:

سراغ روايت رفتن، دو قسم است؛ يك بار اين است كه شما از اين روايت معنا در دهان آيه بگذاريد و اين ممكن نيست، چون قرآن كريم خود بايد گوياى حقيقت خودش باشد، امّا اين‌كه روايت بگويد معناى آيه چنين است، حاشا و كلّا! قرآن خودش «بيان للناس» است و خودش «بصائر» و «نور» است و «تبيان» است. يعنى قرآن حرفى بزند و بعد يكى بيايد و بگويد، يعنى اين، اين معنى ندارد و قرآن ديگر تبيان نخواهد بود. پس حلّ موضوع اين جا است.

پس ما يك وقتى سراغ روايات مى‌رويم براى اين كه يك معنا روايت به دهان آيه بگذارد، كه اين را علامه (طباطبايى‌) منكراست. اما اگر مى‌روى سراغ روايت براى اين كه فضايى را براى شما باز كند و شما را در فضايى قرار دهد كه خودت از آيه مطلبى را بفهمى، حالا من اين را مى‌خواهم توضيح دهم.

ببينيد اين مسأله روشن است كه اسلوب قرآن كريم، اسلوب گفتارى است و اسلوب نوشتارى نيست؛ ويژگى اسلوب گفتارى اين است كه متكلم روى ذهنيت مخاطب خاص تكيه مى‌كند و اين برخلاف اسلوب نوشتارى است كه روى ذهنيت متكلم خاص تكيه نمى‌كند و بايد روى مدلول الفاظ تكيه كند و اگر بخواهد خارج از اين محدوده بگويد، بايد قرائن در خود كلامش باشد، والّا حق ندارد، چون مخاطب خاص ندارد و مخاطبش همه جهان است و لذا نبايد روى ذهنيت خاص و روى قرائن حاضر در مجلس تخاطب تكيه بكند، اما در گفتارى چرا؛ قرآن كريم چون اسلوبش گفتارى است، بر ذهنيت مخاطبين خاص و به آن قرائن موجود در زمان تخاطب تكيه كرده است.

شما اگر بخواهيد قرآن كريم را بفهميد، بايد برويد كنار آن مخاطبين خاص كه بودند و آن‌جا بنشينيد و گوش بدهيد به قرآن كريم و بفهميد و