بايد ذهنيتى براى شما به وجود بيايد عين همان ذهنيتى كه آن‌ها داشتند و آن وقت مى‌روى كنار قرآن مى‌نشينى، و قرآن مطلب را به صورت زيبا به تو مى‌گويد. هيچ ابهامى نخواهد داشت. حالا نقش روايت چيه؟

نقش روايت اين است كه دست شما را مى‌گيرد و ١٤٠٠ سال مى‌برد بالا، نزد عرب‌هاى مخاطب اين آيه و ذهنيتى به شما مى‌دهد مثل ذهنيتى كه آن‌ها داشتند. فضايى ايجاد مى‌كند، مانند همان فضايى كه آن‌ها داشتند. شما را مى‌برد آنجا مى‌نشاند و مى‌گويد به قرآن گوش بده. مى‌بينى قرآن خيلى قشنگ حرف مى‌زند. هيچ ابهامى ندارد. پس روايت معنايى دهان آيه نمى‌گذارد. فضايى ايجاد مى‌كند تا تو از خود قرآن مطلب را دريافت كنى.

من چند مثال بزنم. شما بعد از ١٤٠٠ سال برو سراغ آيه «فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ‌»، چون نمى‌دانى آيه در چه فضايى و در چه مناسبتى نازل شده، از مخاطبين آيه چيزى نمى‌دانى. لذا سراغ حضرت امام‌ صادق‌ عليه‌السلام مى‌روى و حضرت به شما توضيح مى‌دهد و دست شما را مى‌گيرد مى‌برد در آن فضا، كه پيامبر گرامى اسلام (صلى الله عليه و آله وسلم) بعد از صلح حديبيه تعهد گرفت از مشركين براى سال آينده- كه سال هفت هجرت باشد- و خودش با اصحابش به انجام عمره بروند اما خودش با آن‌ها شرط كرد موقعى كه مى‌آييم بايستى سه روز مكه را تخليه كنيد و تمام بت‌ها را از اطراف خانه و از كوه صفا و مروه كه دو تا بت قرار داده بودند- به نام اساف در كوه منا و نائله در كوه مروه- پاك كنيد. آن‌ها همين كار را كردند. سه روز گذشت. بعد بت‌ها برگشت. ولى عده‌اى از صحابه به عللى هنوز سعى را انجام نداده بودند و وقتى رفتند انجام دهند، ديدند بت‌ها برگشته؛ «

فتحرج المسلمون‌

»، يعنى فكر كردند كه الان اگر بخواهند سعى كنند با وجود اين بت‌ها، گناه باشد، احساس حرج كردند، و اين آيه نازل شد كه شما احساس حرج نكنيد، «إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ (باقطع نظر از اين بت‌ها) مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ‌»،[١] پس آيه دفع توهّم حرج مى‌كند و امام‌ صادق‌ عليه‌السلام آيه را معنا نكرد، بلكه آن فضايى را كه اين آيه نازل شده است، براى شما تصوير و ايجاد كرده و آن ذهنيتى را كه مسلمانان در آن موقع داشتند، فراهم كرده است و تو به آنجا رفته و نشسته‌اى و به آيه گوش داده‌اى، لذا مى‌بينى آيه ابهامى ندارد.

[١] . بقره، ١٥٨.