معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٣ - آثار علمى استاد معرفت

١٣٩٣ ه. آن را استنساخ نمود و در پايان رساله خود آورد.

٥. التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب: اين كتاب يكى از نيازهاى كتابخانه قرآنى را برآورد.

تفسير شايد نخستين علمى باشد كه در دوره اسلامى ظهور كرد و از همان عصر رسالت پيدا شد و كم كم رشد كرد و يكى از علوم رسمى جامعه اسلامى شد. ولى كتابى كه تاريخ اين دانش را تدوين كند، نداشتيم. هزاران كتاب تفسير در اين هزار و چهار صد سال داشتيم كه بسيارى از آن نابود شده است. معرفى كتب تفسير و مناهج و روش‌هاى تفسير يك ضرورت است.

در اين زمينه خاورشناس معروف‌ ايگناس گلدزيهر كتابى در معرفى مذاهب و مكتب‌هاى تفسير اسلامى دارد. اين كتاب اشكالات علمى و فنى فراوان دارد، و براى احبار يهود كه به اسلام گرويدند، نقش فوق‌العاده‌اى در روايات تفسير قرآن معرفى مى‌كند.

از جمله‌ ابن عباس‌ را متهم مى‌كند كه بسيارى از روايات خود را در تفسير قرآن، حتى غير از اسرائيليات، از اين منبع گرفته است. خلاصه سعى مى‌كند منابع تفسيرى را آلوده كند.

از كتاب‌ التفسير و المفسرون محمد حسين ذهبى‌ هم بايد نام ببريم كه تلاش محققانه‌اى در اين زمينه دارد، ولى در معرفى مكتب تفسيرى اهل‌بيت (ع) كوتاهى قابل تأملى دارد.

اين انتقاد به اين معنى نيست كه ما تحقيقات و مطالعات اين محقق قرآنى را ناديده بگيريم. به هرحال ضرورت داشت كتابى جامع و محققانه در تاريخ تفسير و معرفى كتاب‌ها و مناهج و مكاتب تفسيرى در ادوار مختلف تاريخ اسلام نوشته شود. كتاب آيت‌الله معرفت تا اندازه زيادى پاسخ‌گوى اين نياز بود.

٦. التفسير الاثرى الجامع: اين كتاب آخرين تلاش علمى محقق فقيد آيت‌الله معرفت است. در اين كتاب نظرات اين محقق بعد از نيم قرن تلاش‌