معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٨ - ٣ عدالت صحابه

اجتهادات او ندادند؟ اما امروز انتظار مى‌رود كه مردم، قاتل و مقتول را دو مجتهد بدانند و از كنكاش و بررسى مسائل مربوط به آن‌ها صرف‌نظر كنند؟

حقيقت آنكه شيعه به استناد آيات قرآن كه به تخلفات گوناگون پيروان پيامبر اكرم (ص) اشاره دارد و عدم تضمينى كه در مورد اشخاص غيرمعصوم و اوصياى پيامبران جود دارد، هميشه احتمال خطاى عمدى را در افراد ممكن مى‌داند و تنها به گروهى كه بر جاده دين و دستورات قرآن و سنت عمل مى‌كنند و خطاى روشن و آشكارى در مورد آن‌ها گزارش نشده، حكم به عدالت مى‌كند حتى بالاتر از آن، نياز به توثيق و تعديل آن‌ها را در نقل روايات و حجيت روايت يا درايت آن‌ها لازم مى‌شمرد.[١]

بنابراين عدالت صحابه به نحو موجبه كليه مردود است، اما عدالت صحابه به نحوه موجبه جزئيه مورد پذيرش و تأييد علماى شيعه مى‌باشند.

حضرت علامه معرفت كه در بحث تعريف صحابى دايره آن را بسيار تنگ دانستند و در تحقق و صحت اطلاق صحابى، همراهى طولانى را همراه با علم‌آموزى و تربيت‌پذيرى كامل از حضرت رسول اكرم (ص) لازم شمردند و اضافه كردند اين گروه نبايد پس از ارتحال حضرت از مسير عدالت خارج شده باشند. در مورد اين گروه از حواريون حضرت، به عدالت و در نتيجه اعتبار و حجيت كلام در روايت از پيامبر و درايت حكم مى‌دهند:

فالصيصح هو الاعتبار بقول الصحابي في التفسير سواء في درايته او في روايته و انه احد المنابع الاصل في التفسير، لكن يجب الحذر من الضعيف و الموضوع‌[٢].

توجه داشته باشيم كه در همين‌جا نسبت به نقل‌هايى كه از راه‌هاى ضعيف و يا حتى با هدف انتساب دروغين روايات به صحابه جليل‌القدر ساخته شده، هشدار مى‌دهند.

وى در جاى ديگر، صحابه طراز اول و شاگردان مكتب رسول (ص) را اشخاص صادق و تصديق شده مى‌شمرند كه در آن‌چه از پيامبر تلقى كرده و

[١] . ر. ك: حجيت خبر واحد در اصول فقه و شرط عدالت در مجتهد.

[٢] . التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ١٠٥.