معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٩ - ٣ عدالت صحابه

خبر داده شده‌اند، مورد اعتمادند و نقل روايت‌شان معتبر است.[١]

بنابراين نظر علامه معرفت، همان سخن ديگر محققان شيعه است. ايشان در اين مورد به دو روايت استناد كرده‌اند: روايت اول از كلينى‌ است كه با سند كه به‌ منصور بن حازم‌ مى‌رسد نقل مى‌كند به امام‌ صادق‌ (ع) عرض كردم:

اخبرني عن اصحاب محمد (ص) صدقوا علي محمد ام كذبؤا؟ قال: بل صدقوا.

و نتيجه مى‌گيرند اين حكم عمومى امام‌ صادق‌ (ع) در مورد اصحاب رسول الله (ص) دليل صدق آن‌ها در نقل حديث و عدم دروغ‌گويى و اتهام آنان در موضوع نقل حديث از پيامبر است.

اين صحيحه كه به خوبى نگاه اهل‌بيت را در مورد اصحاب معلوم مى‌دارد، همان اثبات و شهادت به عدالت و وثاقتى است كه در دعاى امام‌ سجاد (ع) آمد و در ضمن تابعان را موظف شمرد كه صحابه را متهم ننمايند:

اللَّهُمَّ وَ أَوْصِلْ إِلَي التَّابِعِينَ لَهُمْ بِإِحْسَانٍ (الي ان قال) يَتَّفِقُونَ عَلَيْهِمْ، وَ لَا يَتَّهِمُونَهُمْ فِيمَا أَدَّوْا إِلَيْهِمْ.

پروردگارا! بهترين پاداشت را به پيروان اصحاب (تابعان) در ايمان و عمل صالح برسان تا آنكه فرمود: آن‌ها كه در تكريم و تعظيم اصحاب با هم يگانه‌ند و در آن‌چه كه از پيامبر آوردند متهمشان نكنند.[٢]

وثاقت راوى دليل صحت و كمال فهم نيست‌

روشن است كه معناى اين روايت، صحت و كمال فهم صحابه ناقلان احاديث پيامبر اكرم (ص) نمى‌باشد. آنان گروه‌هاى مختلفى بودند كه گاه در دريافت جامع و كامل سخن متفاوت بودند.

حضرت آيت‌الله معرفت در اين زمينه مى‌نويسند:

تمام صحابه در مراتب علمى و دانش اسلامى يكسان نبوده و برحسب استعدادها و مواهب ذاتى و مقدار حضور علمى نزد پيامبر اسلام، داراى درجات متفاوت بوده‌اند و هر يك طبق ظرفيت خود از آن منبع سرشار بهره برده‌اند: «

انزل من السماء ماء فسالت او دية بقدرها

» باران رحمت از

[١] . همان، ج ١، ص ١٠٤.

[٢] . صحيفه سجّاديه، دعاى چهارم.