تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٣٨ - سوره محمد(٤٧) آيات ١ تا ٩
او مضاف شده و چون ضرب رقاب يعني جز عنق و اطاره اشرف اعضاء كه رأس است اشنع صورت و اغلظ و اشدّ آن از اينجهت آن را بر قتل ايثار نموده و ديگر آنكه چون اكثر قتل بضرب رقابست از اينجهت جميع انواع قتل بآن معبر شده از قبيل تسميه شيء به اسم اكثر انواع آن پس معنى مراد آنست كه بكشيد كفار را در حينى كه حرب قايم باشد بهر نوعي كه توانيد چه غرض قتل است نه تخصيص ضرب عنق حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ تا چون بسرحد ثخانت و غلظت رسانيد قتل ايشان را بسيار بكشيد ايشان را يا آنكه بجهت كثرت خراج ايشان را گران سازيد بر وجهى كه بقيام حرب اقدام نتوانند نمود فَشُدُّوا الْوَثاقَ پس محكم كنيد بند را يعني بعد از اسيرى اسارى بند را بر دست و پاى ايشان استوار سازيد تا نگريزند.
فَإِمَّا مَنًّا پس يا منّت نهيد بر ايشان منت نهادنى بَعْدُ پس از أسر و شدّ وثاق يعنى بعد از اين حال ايشان را آزاد كنيد بدون عوض وَ إِمَّا فِداءً و يا فدا گيريد از ايشان فدا گرفتنى يعنى مخيريد ميان من و فدا حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ تا بنهد جنگ أَوْزارَها اسلحه حرب را در كلام مضاف محذوفست يعنى تا بنهند اهل حرب اسباب و آلاتى را كه بدون آن بحرب قيام نتوان نمود. مراد آنست كه شما را اينحكم باقى است تا حينى كه منقضى شود حرب و باقى نماند مگر مسلمى يا مسالمى، و گويند كه مراد باوزار آثام است و معنى اينكه تا بنهند اهل حرب شرك و معاصى خود را و بدين اسلام درآيند، و بر هر تقدير ايراد اينكلام از براى غايت ضرب است يا منّ يا فدا يا مجموع آن، غرض آنكه اين احكام در ايشان جاريست تا زمانى كه باقى نماند حرب يا هيچ مشركى بسبب زوال شوكت ايشان و گويند كه معناي آن زمان نزول عيسى است يعنى با كفار بمحاربه اقدام نمائيد تا زمان نزول عيسى عليه السّلام از آسمان چه در آن زمان حكم قتال در هيچ جا باقى نماند بجهت انتشار حكم اسلام بهمه اطراف و اكناف عالم و عدم بقاى كفر در ميان بنى آدم، و در حديث آمده كه
الجهاد ماض مذ بعثنى اللَّه الى أن يقاتل آخر امتى الدجال
جهاد باقى است از زمان بعثت من تا آنكه مقاتله كنند آخر امت من با دجال ذلِكَ اينست كار حرب و اين فصل خطابست كه فاصل بين الكلامين است چنانچه (اما بعد) و تفصيل آن در سورة (ص) مذكور شد و گويند كه اين منصوب المحل است بفعل محذوف و تقدير آنكه افعلوا ذلك بكنيد اينكار را يعنى بحرب اقدام نمائيد و بدان ثبات قدم ورزيد، و بدانكه در حكم اين آيه علماء را اختلافست قتاده و ضحاك و ابن جريج بر آنند كه منسوخست بآية السيف يعنى آيه فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ و بعضى گويند كه محكم است و امام مخير ميان قتل و منت و فداء چه رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلّم در روز بدر عتبة بن أبى معيط و نضر بن حارث را نكشت و براى عزت منت نهاد و از