شما نهيم اگر زنده‌اى در اين شب نفسى بزن و اگر بيدارى قدمى بردار بسوي دار القرار اگر هوشيارى توبه بيار قطره چند از ديده ببار كه آتش دنيا را باران كشد و آتش عقبى را آب ديده عاصيان، در اين شب برات سعادت براى اهل طاعت نويسند و گناهان اهل عصيان را بآب رحمت و مغفرت مغسول سازند و مقاصد خايفان را در دنيا و آخرت در كف كفايت ايشان نهند، يكى از بزرگان در اين شب وعظ ميفرمود شخصى بر پاى خاست و گفت (ايها الشيخ نفسى عليلة فما الحيلة، اعضائي ذليلة فما الحيلة، احزانى طويلة فما الحيلة، حسناتى قليلة فما الحيلة، سيئاتى جليلة فما الحيلة، مالي وسيلة فما الحيلة)؟ واعظ در جواب گفت كه (الحيلة قصر اليد و تعفير الخدّ و حفظ الحد و خوف الصد) آورده‌اند كه در بغداد مردى بود كه مدت مديد تعلق خاطرى بدخترى داشت و بر مراد خود فرصت نمى‌يافت اتفاقا شب برات بيكديگر رسيدند مرد خواست كه مراد خود از او حاصل كند دختر گفت غايت ناجوانمردى باشد كه همه مردمان امشب آشنا باشند و ما بيگانه مرد گفت كه راست گفتى مرا نيز اينمعنى در خاطر خطور كرد.

القصه هر دو پاى بر نفس هواپرست نهادند و از يكديگر مفارقت كردند و روى بجانب جناب احديت آورده تا بروز عبادت كردند بامداد پدر دختر دست دختر گرفته نزد آن مرد آورد گفت امشب حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلّم را در خواب ديدم فرمود كه دختر ترا در پيش فلان كس برو با وى عقد كن پس آن مرد و زن ببركت و ميمنت عبادت اين شب در دنيا بدولت مواصلت رسيدند و در عقبى از آتش نيران خلاص شده در روضه رضوان قرار گرفتند.

و بدانكه علماء را در كيفيت انزال قرآن در ليلة مباركت اختلاف است بعضى گفته‌اند كه حق سبحانه در اين شب انزال قرآن نمود بآسمان دنيا و بعد از آن آيه و سوره سوره بر وجه مصلحت بندگان به پيغمبر آخر الزمان فرستاده و همچنين جميع ما يحتاج بندگان در هر سال در اين شب بآسمان دنيا انزال ميفرمايد و بعد از آن جبرئيل بتدريج در وقت حاجت آن را بهمه ميرساند و بعضى گويند كه مراد آنست كه بدء انزال قرآن در اين شب بوده، و از ابن عباس منقولست كه حقتعالى در شب قدر بجميع قرآن تكلم نمود و جبرئيل آن را شنيده در دل خود حفظ كرد و آن را بكتبه آسمان دنيا املا نمود و ايشان آن را نوشتند بعد از آن بتدريج در مدت بيست و سه سال و بروايتى بيست سال به پيغمبر آورد و چون انزال قرآن سبب بعد عباد است از معصيت و قرب ايشان بطاعت از اينجهت بر سبيل استيناف بيان مقتضى انزال آن نموده بقوله‌ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ‌ بدرستى كه ما هستيم از بيم‌كنندگان بانزال قرآن در شبى كه از جمله بركات آن اينست كه: