تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٢١ - سوره الزمر(٣٩) آيات ٧٠ تا ٧٥
٧٣- وَ سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ و برانند بلطف و ملايمت آنان را كه بپرهيزيدند از عذاب يعنى ملائكه شتابزدگى نمايند برفتن ايشان إِلَى الْجَنَّةِ به سوى بهشت زُمَراً فوج فوج بر تفاوت مراتب ايشان در شرافت و علو طبقه، گويند كه ايراد لفظ «سوق» در اينمقام بر طريق مزاوجت است هم چنان كه لفظ بشارت در قوله تعالى فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ و ميتواند بود كه باعتبار آن باشد كه مراكب ايشان را سوق نمايند چه در خبر است كه ملائكه متقيان را سواره به بهشت روان كنند حَتَّى إِذا جاءُوها تا چون بيايند ببهشت بسعادت ابدى و دولت سرمدى فايز گردند، حذف جزاء اشعار است بر آنكه تعظيم و اجلال ايشان بر وجهى باشد كه در دايره وصف نگنجد و فهم هيچكس بكنه آن نرسد وَ فُتِحَتْ أَبْوابُها و گشوده شده باشد درهاى آن پيش از رسيدن ايشان بآن تا انتظار گشودن آن نكشند، و ابواب آن هشت است چنانچه سهل ساعدى روايت كرده كه حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود كه
ان للجنة ثمانية ابواب منها باب يسمى الريان لا يدخلها الا الصائمون
بهشت را هشت در است يكى از آن را باب ريان گويند داخل نشوند در آن مگر روزهداران تشنه جگر، القصه چون متقيان بدر بهشت رسند موكلان بهشت باستقبال ايشان بيرون آيند وَ قالَ لَهُمْ و گويند مر ايشان را خَزَنَتُها خازنان آن يعنى رضوان و اتباع او سَلامٌ عَلَيْكُمْ سلامتى و ايمنى و تحيت و رحمت از جانب خدا بر شما باد طِبْتُمْ پاك بوديد در دنيا از معاصى و مآثم لا جرم به اين مرتبه بلند و درجه ارجمند رسيديد، يا آنكه پاكيزه شديد بمغفرت قبل از دخول جنت، و از ابن عباس منقولست كه طِبْتُمْ باين معنى است كه طاب لكم المقام يعنى پاكيزه است شما را اين مقام مسرت فرجام، و از امير المؤمنين عليه السّلام مرويست كه چون بهشتيان بدر بهشت رسند در آنجا درختى بينند كه از زير آن دو چشمه بيرون ميآيد ايشان را گويند كه در اين چشمه غسل كنيد چون غسل كنند ظاهر اعضاى ايشان پاكيزه و لطيف شود و هرگز موىهاى ايشان ژوليده نشود و اعضا چركين نگردد و از ديگر چشمه ايشان را آب دهند باطن ايشان از جميع غل و غش و حقد و حسد پاك شود و بعد از آن از ايشان هيچ حدثى صادر نشود و لون ايشان متغير نگردد و چيزى كه موجب تنفر باشد از ايشان بظهور نرسد و بجهت اين ملائكه بايشان گويند كه طِبْتُمْ يعنى ظاهر و باطن شما پاك شد فَادْخُلُوها پس درآئيد در بهشت خالِدِينَ در حالتى كه جاويد ماندگانيد در آن، آوردهاند كه چون متقيان ببهشت درآيند ملائكه بگرد ايشان درآيند چنان كه خويشان مشفق نسبت بكسى كه از سفر آمده باشد؛ آن گاه يكى از غلمان برود و زنان او را كه حور العين باشند خبر دهد ايشان باستقبال او تا بدر سراى بهشت بيرون آيند و بر وى سلام كنند، و چون در سراى ايشان داخل شوند تختها بينند مرصع بانواع جواهر و بساطها انداخته