حج و عمره در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٢١ - ٢ اديان الهى و برائت از مشركان

و قطعاً براى شما در [پيروى از] ابراهيم و كسانى كه با اويند، سرمشى نيكوست: آن‌گاه كه به قوم خود گفتند: «ما از شما و از آنچه به جاى خدا مى‌پرستيد، بيزاريم).

امّت اسلام، در اعلان برائت از مشركان، به آن اسوه تاريخ انبياء، اقتدا كرده است؛ ليكن با يك نگرش دقيق در قرآن كريم، به روشنى درمى‌يابيم كه برائت از مشركان يكى از دو ركن اصلى توحيد است و همه انبياى الهى موظّف بودند در كنار دعوت مردم به پرستش اللّه، آنها را به اجتناب از قدرت‌هاى طاغوتى و برائت از همه‌گونه شرك و مشرك، دعوت نمايند:

وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ.[١]

و در حقيقت، در ميان هر امّتى فرستاده‌اى برانگيختيم [تا بگويد:] «خدا را بپرستيد و از طاغوت بپرهيزيد»).

طاغوت، تنها به معناى بت‌هاى ساخته و پرداخته عصر جاهليت نيست؛ بلكه روشن‌ترين مصاديق آن، قدرت‌هاى شرك‌آميزى هستند كه جامعه را به سوى مقصدى جز مقصد انبياى الهى دعوت مى‌كنند.

امام صادق عليه السّلام در اين‌باره و در توضيح كلمه «طاغوت» در آيه ١٧ از سوره زمر وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوها؛ آنان كه خود را از طاغوت به دور مى‌دارند تا مبادا او را بپرستند) مى‌فرمايد:

مَن أطاعَ جَبّارَاً فَقَد عَبَدَهُ.[٢]

[يعنى‌] هركه از جبّارى فرمان بَرد، او را پرستيده است.

[١]. نحل: آيه ٣٦. نيز، ر. ك: زمر، آيه ١٧ و نساء: آيه ٣٦.

[٢]. مجمع البيان: ج ٨ ص ٧٧٠، تأويل الآيات الظاهرة: ج ٢ ص ٥١٣ ح ٥.