حج و عمره در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٩٨ - توضيحى درباره توسعه مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله

توضيحى درباره توسعه مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله‌[١]

مسجد النبى، مانند مسجد الحرام، شاهد توسعه‌هاى مكرّرى بوده است.

نخستين توسعه، به دست مبارك سازنده آن، پيامبر خدا در سال هفتم هجرى صورت گرفته است.[٢] سپس عمر به سال هفدهم هجرى و عثمان به سال ٢٩ هجرى، هريك اندكى از سمت غرب و شمال، به مسجد افزودند.[٣] عثمان از سمت قبله (جنوب مسجد)، چند ستون افزود و براى مسجد، محراب ساخت.[٤]

در سال ٨٨ هجرى، عمر بن عبد العزيز، هنگام حكومتش بر مدينه از سوى وليد بن عبد الملك، شش ستون از شرق و غرب، و چهارده ستون در شمال مسجد افزود.[٥] سپس مهدى عبّاسى در سال ١٦١ هجرى، ناحيه شمالى مسجد را توسعه داد.[٦]

در زمان سلاطين عثمانى نيز ترميم‌ها و تعميراتى انجام گرفت و سلطان عبد المجيد عثمانى، بيشترين توسعه و تعمير و تزيين را انجام داد. اقدامات او از سال ١٢٦٥ تا آخر دوره سلطنتش (١٢٧٧ ق) استمرار داشت.[٧]

[١]. ر. ك: آخر كتاب( نقشه شماره ١٠).

[٢]. أخبار مدينة الرسول، ابن نجّار: ص ٧٠، وفاء الوفا: ج ١ ص ٣٥١. نيز، ر. ك: كنز العمّال: ج ١٣ ص ٧٤ ح ٣٦٢٨٠ و ص ١٠١ ح ٣٦٣٣٦.

[٣]. وفاء الوفا: ج ٢ ص ٤٨١ به نقل از تاريخ اليافعى. نيز، ر. ك: كنز العمّال: ج ٨ ص ٣١٨ ح ٢٣٠٩٥ و ج ١٣ ص ٥٠٢ ح ٣٧٢٩٤.

[٤] ( ٤ و ٥ و ٦). وفاء الوفا: ج ٢ ص ٥٠١ و ٥٠٢، ٥٣٥ و ٥٣٦، ٥٢١، تاريخ الطبرى: ج ٦ ص ٤٣٥.

[٥] ( ٤ و ٥ و ٦). وفاء الوفا: ج ٢ ص ٥٠١ و ٥٠٢، ٥٣٥ و ٥٣٦، ٥٢١، تاريخ الطبرى: ج ٦ ص ٤٣٥.

[٦] ( ٤ و ٥ و ٦). وفاء الوفا: ج ٢ ص ٥٠١ و ٥٠٢، ٥٣٥ و ٥٣٦، ٥٢١، تاريخ الطبرى: ج ٦ ص ٤٣٥.

[٧]. مرآة الحرمين: ج ١ ص ٤٦٥- ٤٦٨.