اين حافظه ـ كه ادعا شده نهي از نگارش حديث براي حراست از آن آمد ـ مقصود را برنمي آورد و نياز مسلمانان را به سنّتِ رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم برطرف نمی‌سازد ؛ از اين روست كه ابوبكر تصريح می‌كند صحابه از پيامبر احاديثي را باز می‌گفتند كه در نقل‌هایشان اختلاف داشتند و بي گمان ضعف حافظه و کژتابی آن ، از عوامل مؤثر در اين اختلاف بود .

از سخن ابوبكر كه گفت : «شما از رسول خدا احاديثي را بر زبان می‌آوريد كه در آن‌ها اختلاف داريد» در می‌يابيم كه اختلاف در مسائل فرعي در آن زمان ، به جهت اختلاف شيوه‌های نقل صحابه پديد آمد .[١١٥] معناي اين سخن يا دروغ گويي شماري از آنان است (چنان كه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم خبر داد : «ستكثر بعدي القالة عَلَيّ» ؛[١١٦] پس از من كسانِ زيادي يافت می‌شوند كه بر من دروغ می‌بندند) كه با نقل‌های راست‌گويان از صحابه ناسازگار می‌افتاد ، و يا اين اختلاف به جهت فراموشي يا سهو يا اشتباه بعضي از آن‌ها روي می‌داد ، و اين نقل با روايت حافظاني كه احاديث صحيح را به ياد داشتند ، اختلاف می‌يافت .

يا اين نقل‌ها در ظاهر متعارض به نظر می‌آمدند و بر آنان كه وجه جمع ميان آن‌ها را نمی‌دانستند و به قرائن حاليه يا مقاليه ـ كه رفع اختلاف را امكان پذير می‌ساخت ـ آگاه نبودند ، پوشيده می‌ماند .

بنابر اين ، كسي كه می‌خواست به حديث اطمينان يابد ، می‌بايست در فراگیری آن احتياط می‌ورزید و هركه در حديثي شك می‌كرد شايسته بود درباره آن تحقيق

[١١٥]. بنگريد به كتاب «تاريخ الحديث النبوي: ١١١ ـ ١٢٤»، تفصيل اين مطلب در آنجا هست.

[١١٦]. بنگريد به، المعتبر ١: ٢٩؛ در صحيح بخاري ١: ٥٢، حديث ١٦، به اسناد از علي بن ابي طالب آمده است كه پيامبر فرمود: «لا تكذِبوا عَلَيّ فإنّه مَن كَذَبَ عَلَيّ فليلجِ النّار»؛ بر من دروغ مبنديد كه هركس بر من دروغ بندد در آتش درآيد.